نیویورک، ۲۲ نوامبر (رویترز) - برای دومین بار در سال جاری، بانکداران و وکلای والاستریت حقوق کلانی از یک عرضه اولیه سهام (IPO) رکوردشکن دریافت کردند. و برای دومین بار نیز در سال جاری، برخی از آنها پس از اتمام کار، به صورت خصوصی از فرآیندی که پر از پیچیدگیها و متفاوت از هر کاری بود که تاکنون انجام داده بودند، شکایت داشتند.
در عرضه اولیه سهام اسپیساکس (SPCX.O) در ماه ژوئن، که بانکها نیم میلیارد دلار کارمزد کسب کردند، بانکداران از چگونگی کنترل شدید فرآیند چندماهه توسط شرکت زیر نظر ایلان ماسک و حفظ محرمانگی اطلاعات مالی و سایر موارد ناراضی بودند، چرا که این امر انجام وظیفه مشاوران را دشوار میکرد.
همانطور که عرضه اولیه سهام آنتراپیک (ANT.O)، که در داخل با نام «پروژه فانوس» شناخته میشد، روز پنجشنبه از اسپیساکس پیشی گرفت و بانکداران بیش از نیم میلیارد دلار کارمزد دریافت کردند، چندین نفر نزدیک به این فرآیند فهرستی طولانی از مشکلاتی را که فرآیند عرضه را آزار داده بود، ذکر کردند: جدول زمانی فشرده که با تغییرات لحظه آخری و تأخیر در به اشتراکگذاری پیشبینیهای مالی مختل شده بود؛ تصویب شتابزده اسناد؛ و محدودیتهای بسیار غیرمعمول بر بانکداران همراه با نگرانی درباره افشای اطلاعات — به ویژه پس از آنکه رویترز هفتهها قبل از انتشار عمومی، جزئیات زیادی از پیشنویس پرونده IPO را گزارش کرده بود.
به عنوان مثال، آنتراپیک به برخی از ۲۲ تحتنویسکننده IPO خود دستور داد تعداد بانکداران مشغول به کار روی معامله را به چهار نفر محدود کنند و از شرکتها خواست مطمئن شوند که این افراد از کارکنان ارشد هستند، به گفته چندین نفر مطلع از این موضوع. یکی از منابع گفت که این محدودیت احتمالاً ناشی از ترس از افشای اطلاعات بوده است و بانکها راهی برای دور زدن آن پیدا کردند.
پشت این شکایات، دینامیک قدرت جدیدی بین شرکتهای فناوری و والاستریت نهفته است. شرکتهایی مانند اسپیساکس، آنتراپیک — و احتمالاً اوپنایآی در آینده — به دلیل تقاضای سرسامآور برای سهامشان که ناشی از پتانسیل تحولآفرین هوش مصنوعی است، قدرت عظیمی کسب کردهاند و از آن برای انجام کارها به شیوه خود استفاده میکنند. این امر برخی بانکداران را آزرده ساخته است. اما به نظر میرسد بانکها و سرمایهگذاران چارهای جز همراهی ندارند.
«این شرکتها قطعاً قدرتی در بازار داشتند که به تحتنویسکنندگان بگویند دیگر مثل همیشه نخواهد بود»، جی ریتر، استاد بازنشسته دانشگاه فلوریدا که در زمینه IPO تحقیق میکند، اظهار داشت. «اما من حدس میزنم که شرکتهای بزرگ والاستریت همچنان به همان روش همیشگی کار خواهند کرد، شاید به جز برای اوپنایآی (پس از این دو معامله).»
ریتر افزود که هر دو شرکت اسپیساکس و آنتراپیک مذاکره کرده بودند تا هیچ مبلغی به تحتنویسکنندگان برای سهام اضافی فروخته شده از طریق گزینه گرینشو (greenshoe) پرداخت نکنند. او گفت: «فکر نمیکنم اکثر شرکتها بتوانند درخواست صفر درصد کمیسیون برای سهام مازاد (overallotment shares) داشته باشند.»
آنتراپیک، گلدمن ساکس (GS.N) و مورگان استنلی (MS.N)، دو تحتنویسکننده اصلی در این دو عرضه، از پاسخ به درخواستهای توضیح طرد کردند.
اسپیساکس و اوپنایآی نیز به درخواستهای نظرسنجی پاسخی ندادند.
هر دو شرکت اسپیساکس و آنتراپیک با موفقیت وارد بورس شدند، مبالغ رکوردی جذب کردند و سهامشان در ابتدا رشد کرد. بخش کلیدی از وظیفه تحتنویسکنندگان بازاریابی اوراق بهادار است. به لطف تقاضا برای هوش مصنوعی، این کار فروش آسانی بود — هر دو شرکت دفتر سفارشات خود را چندین برابر ظرفیت پر کرده بودند.
پس از جهش اولیه سهام، مسیر دو غول هوش مصنوعی از هم جدا شد. اسپیساکس در ۱۶ ژوئن به اوج پس از ورود به بورس یعنی ۲۰۱.۸۰ دلار رسید، اما در اواسط ژوئیه برای اولین بار به زیر قیمت عرضه اولیه خود یعنی ۱۳۵ دلار سقوط کرد. سهام آنتراپیک پس از جهش ۱۷ درصدی در روز اول، روز جمعه با کاهش ۸.۵ درصدی بسته شد، زیرا فروپاشی چشمگیر معاملات هوش مصنوعی نشان داد که حتی یک عرضه موفق نیز نمیتواند ابری از بدبینی حاکم بر این بخش را کنار بزند.
عدم رقابت و محدودیتهای غیرمعمول
در مورد عرضه اولیه سهام اسپیساکس، منابع نزدیک به فرآیند گفتند که تیم ماسک در هر مرحله شرایط را دیکته میکرد. تیم ماسک به بزرگترین و قدرتمندترین بانکهای آمریکا — از جمله گلدمن ساکس و مورگان استنلی — دستور داد چگونه سهام اسپیساکس را بازاریابی کنند و به چه کسانی بفروشند. به برخی بانکها اندازه دقیق سفارشاتی که باید «پر» میکردند را گفتند — در برخی موارد چند میلیارد دلار — و دستورالعملهایی درباره نوع سرمایهگذارانی که باید معرفی کنند ارائه دادند. به گفته این منابع، بانکها بدون اطلاع از میزان دستمزد خود، پذیرفتند که IPO را تحتنویسی کنند.
آنتراپیک از برخی مدیران ارشد بانکهای مشغول به کار روی IPO خود خواست اسناد قانونی را امضا کنند که اعضای اصلی تیم تراکنش را از همکاری با شرکتهای رقیب، از جمله اوپنایآی، Cursor، DeepSeek و Hugging Face، به مدت شش ماه پس از ورود به بورس منع میکرد، به گفته این منابع.
بانکها معمولاً تعارضات منافع را مدیریت میکنند و از محرمانگی اطلاعات مشتریان محافظت مینمایند. اما بانکداران و وکلا گفتند که نادر است یک IPO انحصار اینقدر گستردهای تحمیل کند، به ویژه بر بانکداران فردی.
در IPOهای رقابتی قبلی مانند اوبر (UBER.N) و لیفت (LYFT.O) در حوزه حملونقل آنلاین، یا شرکتهای املاک Trulia و Zillow (ZG.O)، بانکها میتوانستند صرفاً یک طرف را انتخاب کنند، بخشی به این دلیل که معاملات کوچکتر بودند و به بانکهای کمتری نیاز داشتند.
آنتراپیک، در مقابل، به یک سندیکای گسترده برای جذب حجم عظیم سرمایهای که طلب میکرد نیاز داشت. به گفته برخی از این منابع، همین امر توضیح میدهد که چرا آنتراپیک تلاش کرد بانکداران فردی را با این محدودیتها مقید کند.
یکی از بانکداران که از امضای توافقنامه امتناع ورزید، گفت یافتن افرادی که بتوانند قول دهند به طور فعال پوشش خبری یا تعامل با همتایان آنتراپیک را انجام ندهند، چالشبرانگیز بود، به ویژه آنکه چندین مورد از آن شرکتها در حال دنبال کردن عرضههای اولیه یا ثانویه خود هستند.
افشای اطلاعات و شبهای بیخوابی
برخی از این محدودیتها برای کنترل افشای اطلاعات طراحی شده بودند.
حدود چهار هفته قبل از آنکه پرونده آنتراپیک با کمیسیون بورس و اوراق بهادار (SEC)، موسوم به Form S-1، عمومی شود، رویترز درباره آن گزارش داد و جزئیاتی از وضعیت مالی شرکت، عوامل ریسک، معاملات با سایر شرکتهای فناوری و سایر اطلاعات را آشکار کرد.
آنتراپیک همچنین به جای فایلهای PDF معمولی، از محصولی به نام NetRoadshow برای به اشتراکگذاری اطلاعات با اکثر بانکهای تحتنویسکننده معامله استفاده کرد.
NetRoadshow جزئیات دسترسی را ثبت میکند، از جمله اطلاعاتی مانند اینکه چه کسی سند را دیده و کدام صفحه را بررسی کرده است. اسناد موجود در NetRoadshow همچنین دارای واترمارک نام بانکداران فردی بودند.
افشای اطلاعات همچنان در رسانهها ظاهر میشد، اما استفاده از NetRoadshow کار بانکداران را دشوار میکرد، از جمله به این دلیل که این پلتفرم اجازه ذخیره کپی اسناد را به آنها نمیداد، به گفته یکی از منابع.
آنتراپیک برنامهریزی کرده بود که یک پرونده بهروزشده اوراق بهادار، موسوم به S-1A، را با محدوده قیمتی به SEC ارسال کند و بازاریابی را در ۱۰ نوامبر آغاز نماید. برای این کار، لازم بود پیشنویس را به تمام بانکهای عضو سندیکای خود ارسال کند تا آن را تأیید نمایند.
شب قبل از اجرای این برنامه، یک دفتر وکالت مرتبط با معامله، فایلی PDF درباره فروش سهام در کانادا برای بانکها ارسال کرد. اما بلافاصله ایمیل دیگری فرستاد و از آنها خواست آن را نادیده بگیرند و گفت که «حاوی محدوده قیمت و اطلاعات سهام نادرست است»، طبق ایمیلی که رویترز آن را مشاهده کرد.
سپس نسخه صحیح S-1A حدود ساعت ۲ بامداد به وقت نیویورک از طریق پلتفرم NetRoadshow ارسال شد. به بانکها گفته شد که چند ساعت فرصت دارند قبل از ارسال به SEC آن را تأیید کنند.
گزارشدهی توسط اکو وانگ و میلانا وین در نیویورک؛ ویرایش توسط پاریتوش بانسال، جاناتان اسپایسر و موریلاکومار آنتاراگرامان