رئیسجمهور ترامپ سال گذشته از طریق خطوط تلفنی و کانالهای ارتباطی رسمی سعی کرد با رهبر کره شمالی کیم جونگ اون تماس بگیرد. کسی پاسخ نداد.
ترامپ سپس نامهای نوشت، به گفته افرادی که از جزئیات آگاه هستند. مشکل اصلی، رساندن نامه به دست کیم بود؛ کسی که رئیسجمهور در دوره اول ریاست جمهوری خود او را بیش از یک دوست توصیف کرده بود.
مسئولان کاخ سفید طرحی ریختند تا گروهی خارج از دفتر منهتن هیئت دائمی کره شمالی در سازمان ملل متحد منتظر بمانند. وقتی یک دیپلمات کره شمالی از کنار آنها رد شد، گروه حمله کردند و نامهای را به دست او دادند. به گفته افراد مطلع، این دیپلمات بعداً در یک نشست سازمان ملل، نامه باز نشده را جلوی نماینده آمریکا انداخت.
در دوره اول ریاست جمهوری ترامپ، دو رهبر سه بار دیدار کردند و خلع سلاح هستهای محور اصلی گفتگوهای آنها بود. اکنون به نظر میرسد رهبر عالی کره شمالی نه علاقهای به واگذاری زرادخانه هستهای خود دارد و نه تمایلی به دوستی با رهبر ظاهری جهان آزاد.
در سفر این هفته ترامپ به آسیا، تلاش مجدد او برای نشستن پای میز مذاکره با کیم به بنبست خورد. دو طرف در یک تلاش لحظه آخری امکان گفتگوهای حضوری را بررسی کردند، اما طبق گفته افراد مطلع، کیم شرایطی تعیین کرد که آمریکا قادر به پذیرش آنها نبود.
تلاش ترامپ برای دیدار و سکوت کیم، ادامه شکست طولانیمدت آمریکا در ترغیب کره شمالی به واگذاری زرادخانه اتمی خود است. واشنگتن دهههاست که مذاکره، مشوقها، تحریمها و انزوا را امتحان کرده است.
آمریکا اکنون باید با احتمال برگشتناپذیر بودن وضعیت هستهای کره شمالی روبهرو شود. حتی ارزیابی تهدید سالانه خود اطلاعات آمریکا در سال گذشته اعتراف کرد که «کیم هیچ قصدی برای مذاکره درباره برنامههای تسلیحات راهبردی خود ندارد.»
از آخرین دیدار کیم با ترامپ در سال ۲۰۱۹، زرادخانه تحت کنترل این دیکتاتور ۴۲ ساله از ۲۰ تا ۳۰ کلاهک هستهای به تخمین ۶۰ کلاهک افزایش یافته است و موشکهای بالستیک بینقارهای با سوخت جامد آن میتوانند به ایالات متحده برسند.
پیونگیانگ از طریق همسویی فزاینده با مسکو و سرقتهای عظیم ارز دیجیتال توسط رژیم، دفاع محکمی در برابر فشارهای آمریکا ایجاد کرده است. کیم اکنون برای به رسمیت شناخته شدن کره شمالی به عنوان یک قدرت هستهای توسط آمریکا فشار میآورد.
کیم در سخنانی در ماه فوریه گفت که آمریکا میتواند با پذیرش برنامه هستهای کشورش به همزیستی صلحآمیز دست یابد یا با «رویاری ابدی» مواجه شود.
ترامپ که پس از شکست دردناک حزب جمهوریخواه در انتخابات میاندورهای تضعیف شده است، به دنبال دستیابی به موفقیتی تعریفکننده میراث خود در عرصه جهانی است. پیش از سفر او به آسیا در هفته گذشته، وی بر دستیارانش فشار آورد تا دیداری با کیم قطعی کنند.
به گفته فردی مطلع از وضعیت، مقامات آمریکایی پیشنهاداتی را برای زمینهسازی دیدار ترامپ و کیم بحث کردند، از جمله پایان رسمی جنگ کره که بیش از هفت دهه پیش با آتشبس متوقف شد. مقامات همچنین انتشار بیانیهای را بررسی کردند که کره شمالی را به صورت رسمی به عنوان قدرت هستهای به رسمیت نشناسد، اما خواستار برچیدن برنامه آن نیز نباشد.
در مقابل، آمریکا خواهان سقفهایی برای آزمایشهای هستهای و موشکی خواهد بود. واشنگتن همچنین میتواند به دنبال افتتاح دفاتر liaison (دفاتر رابط) باشد، که سنگبنایی برای روابط دیپلماتیک رسمیتر است.
به رسمیت شناختن کره شمالی به عنوان یک دولت دارای سلاح هستهای، تغییر چشمگیری در سیاست آمریکا خواهد بود. حتی مشارکت در گفتگو با کیم بدون فشار برای خلع سلاح هستهای، گسستی بزرگ با رویکرد طولانیمدت واشنگتن محسوب میشود و باعث نگرانی متحدان در کره جنوبی، ژاپن و اروپا خواهد شد، به گفته کارشناسان.
یک مقام دولت ترامپ روز شنبه گفت که هیچ تلاشی برای میانجیگری دیدار با کیم انجام نشده است. هیئت نمایندگی کره شمالی در سازمان ملل برای اظهار نظر در دسترس نبود.
کاخ سفید اعلام کرده است که به خلع سلاح هستهای کره شمالی متعهد است.
با این حال، به گفته افراد مطلع، دولت فاقد یک برنامه سیاستگذاری دقیق برای کره شمالی است. برخلاف دوره اول ریاست جمهوری، ترامپ نقش فرستاده ویژه برای سیاست کره شمالی را خالی گذاشته است. سند راهبرد امنیت ملی کاخ سفید در سال گذشته هیچ اشارهای به کره شمالی نکرد؛ اولین غفلت از این نوع پس از پایان جنگ سرد.
سند سیاستگذاری اصلی پنتاگون، یعنی راهبرد دفاع ملی که در ماه ژانویه منتشر شد، بیان کرد که کره شمالی «خطر روشن و موجود حملات هستهای به خاک آمریکا» را تشکیل میدهد. برخلاف نسخههای قبلی، در این سند اشارهای به خلع سلاح هستهای کره شمالی نشده است.
ترامپ در مسیر سفر به آسیا در سال گذشته، به دشواریهای برقراری ارتباط با کره شمالی برای بررسی گفتگوها اشاره کرد. او درباره تمایل خود برای نشستن با کیم گفت: «پیام را برسانید. آنها سلاحهای هستهای زیادی دارند اما سرویس تلفنی کمی.»
هیچ دیداری رخ نداد. تنها پیشرفت، توصیف کره شمالی توسط ترامپ به عنوان «نوعی قدرت هستهای» بود.
او اخیراً عکسهایی از دیدارهای گذشته را منتشر کرده است؛ زمانی که از «رابطه بسیار ویژه» خود سخن میگفت.
نامهنویسان
در دهههای گذشته، دولتهای مختلف آمریکا سعی کردهاند کره شمالی را به ترک جاهطلبیهای هستهای خود متقاعد کنند. آنها فرستادگان ویژه و گروههای کاری سطح پایین ایجاد کردند. آنها گفتگوهای دوجانبه را امتحان کردند. بار دیگر، آنها سایر کشورها را به پیوستن دعوت کردند.
آمریکا امتیازات یکجانبه مانند حذف سلاحهای هستهای تاکتیکی خود از کره جنوبی در سال ۱۹۹۱ را بررسی کرد. توافق مرحلهای منعقد شده در سال ۱۹۹۴، ظرفیت تولید پلوتونیوم کره شمالی را در ازای کمکها، کاهش تحریمها و دو راکتور آب سبک منجمد کرد. این توافق در اوایل دهه ۲۰۰۰ پس از کشف برنامه غنیسازی اورانیوم مخفیانه کره شمالی توسط آمریکا فروپاشید.
واشنگتن سپس CVID (مخفف «برچیدن کامل، قابل راستیآزمایی و برگشتناپذیر») را دنبال کرد که خواستار واگذاری برنامه هستهای کره شمالی بود. زمانی که کره شمالیها درخواست امتیاز میکردند، مذاکرهکنندگان سابق آمریکا پاسخی روتین داشتند: با خلع سلاح هستهای، همه چیز ممکن است. بدون خلع سلاح هستهای، هیچ چیز ممکن نیست.
ترامپ دوره اول ریاست جمهوری خود را با تهدید به تشدید تحریمها و «آتش و خشم» آغاز کرد. وقتی کیم در ۱ ژانویه ۲۰۱۷ از آمادگی برای اولین آزمایش موشک بالستیک بینقارهای (ICBM) کشورش خبر داد که برای اولین بار آمریکا را در برد قرار میداد، ترامپ در شبکههای اجتماعی گفت: «این اتفاق نخواهد افتاد!» اما افتاد. در همان سال، رژیم کیم ششمین آزمایش هستهای خود را انجام داد.
ترامپ در پاسخ به سوالی درباره احتمالات مذاکره با کره شمالی گفت: «برای من بسیار ساده است که یک معامله ساده انجام دهم و ادعای پیروزی کنم. من نمیخواهم این کار را بکنم. من میخواهم آنها سلاحهای هستهای خود را از بین ببرند.»
پس از ماهها تبادل توهین، ترامپ و کیم در ژوئن ۲۰۱۸ در سنگاپور برای اولین گفتگوی حضوری بین یک رئیسجمهور فعلی آمریکا و یک رهبر کره شمالی دیدار کردند. دولت ترامپ CVID را کنار گذاشت و FFVD («خلع سلاح هستهای نهایی و کاملاً راستیآزمایی شده») را جایگزین کرد.
در بیانیه مشترک، کیم تعهد خود را برای کار در جهت خلع سلاح کامل شبهجزیره کره مجدداً تأیید کرد. دو طرف نقشه راهی برای گفتگوهای بیشتر ترسیم کردند، هرچند منتقدان در آن زمان گفتند که این نقشه ضعیفتر از پیمانهای قبلی است. کیم که پیش از گفتگوها آزمایشهای موشکهای بالستیک بینقارهای را متوقف کرده بود، آزمایشهای موشکهای کوتاهبرد را نیز موقتاً متوقف کرد.
در سپتامبر همان سال، ترامپ در یک تجمع گفت که آنها «عاشق هم شدند».
در دومین اجلاس در سال ۲۰۱۹، کیم پیشنهاد داد برخی تأسیسات در مجموعه اصلی هستهای یونگبیان کشورش را در ازای حذف تحریمهای سازمان ملل که تجارت را محدود میکرد، ببندد. دولت ترامپ بر منجمد کردن برنامههای هستهای و موشکی کره شمالی و سپس ترسیم نقشه راهی برای خلع سلاح کامل تأکید داشت.
گفتگوها شکست خورد و ترامپ ناگهان محل را ترک کرد. این فروپاشی کیم را شرمنده کرد؛ او آنقدر به کسب امتیازات مطمئن بود که یک تیم تلویزیونی را برای مستندسازی توافق آورده بود. کره شمالی در عوض شروع به آزمایش موشکهای بالستیک کوتاهبرد کرد.
دو طرف سعی کردند گفتگوها را احیا کنند. ترامپ نامهای به کیم فرستاد که رهبر کره شمالی آن را «عالی» خواند. ترامپ نامه پاسخ کیم را «زیبا» توصیف کرد. در یک دیدار غافلگیرانه چند ماه پس از اجلاس شکستخورده، دو نفر دست دادند و در منطقه غیرنظامی کره صحبت کردند.
این دیدار مجدد عکسهای تاریخی تولید کرد اما چیز دیگری نه.
دوستان جدید
در سال ۲۰۲۰، تمامگیری جهانی درِ دیپلماسی را بست. دولت بایدن اولویت پایینی به کره شمالی داد؛ موضوعی که پس از حمله روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲، جنگ در خاورمیانه و جنگ سرد تکنولوژیک با چین، در اولویتهای کمتری قرار گرفت، به گفته افراد مطلع.
دولت بایدن نیز سعی کرد از طریق هیئت نمایندگی سازمان ملل در نیویورک برای کره شمالیها نامه بنویسد. مقامات نامهها را از زیر در لیز دادند، به گفته برخی از افراد مطلع. چندین بار، نامهها بعداً در راهرو رها شده دیده شدند.
با توقف دیپلماسی، کره شمالی تسلیحات خود را گسترش داد و فناوری هایپرسونیک، ماهوارههای شناسایی، پهپادهای زیردریایی و موشکهای بالستیک نسل جدید را معرفی کرد.
تا چند سال پیش، برنامه هستهای آن عمدتاً شامل موشکهای بالستیک بینقارهای با سوخت مایع بود که باید در سکوی پرتاب سوختگیری میشدند و این امر آنها را در معرض کشف و حملات پیشدستانه آمریکا یا متحدانش قرار میداد. کره شمالی اکنون موشکهای بالستیک بینقارهای با سوخت جامد دارد که میتوانند از پیش سوختگیری شده و از وسایل نقلیه پرتاب شوند.
در سال ۲۰۲۲، کیم خط نجات جدیدی با روسیه یافت. کره شمالی یکی از معدود کشورهایی بود که پس از حمله رئیسجمهور روسیه ولادیمیر پوتین به اوکراین، از مسکو حمایت کرد. در اواخر همان سال، مقامات آمریکا فاش کردند که کره شمالی در حال ارسال راکت و خمیره توپخانه به روسیه است.
کیم در سپتامبر ۲۰۲۳ برای اجلاسی با پوتین به شرق دور روسیه سفر کرد و وعده کمک برای ساخت ماهواره دریافت کرد. تا اوایل سال ۲۰۲۴، مقامات در کییف، واشنگتن و سئول گفتند که موشکهای بالستیک کوتاهبرد کره شمالی به سمت اوکراین شلیک میشوند. روسیه در آن سال تمدید نظارت سازمان ملل بر فرار کره شمالی از تحریمها را وتو کرد. چین رأی ممتنع داد.
پوتین در اولین سفر خود به کره شمالی پس از بیش از دو دهه در آن سال، پیمان دفاع متقابل را امضا کرد که تعهدات دوران جنگ سرد برای ارائه کمک متقابل در صورت حمله را احیا میکرد. این پیمان راه را برای ارسال نیروهای کره شمالی به روسیه هموار کرد.
با حمایت چین و روسیه، اقتصاد کره شمالی سال گذشته ۳.۵ درصد رشد کرد که سومین سال متوالی رشد بالای ۳ درصد است؛ سرعتی قوی برای یکی از تحریمشدهترین کشورهای جهان.
کره شمالی اخیراً بزرگترین سرقت ارز دیجیتال تاریخ را صحنهپردازی کرد و بیش از ۶ میلیارد دلار از صرافی ارز دیجیتال بایننس سرقت نمود. آمریکا بعداً گفت که توانسته است کمک کند تقریباً نیمی از غنیمت مسدود شود. طبق شرکت تحلیل Chainalysis، پیونگیانگ مسئول ۸۹ درصد از زیانهای هک ارز دیجیتال در سراسر جهان در سال جاری است، در مقایسه با ۱۵ درصد در سال ۲۰۲۱.
رژیم کیم با تغییر ظاهری موضع چین تقویت شده است؛ کشوری که مدتها با تلاش کره شمالی برای دستیابی به سلاح هستهای مخالف بود. اخیراً، پکن حداقل به صورت علنی از چنین درخواستهایی دست کشیده است. در عوض، آنها بر آنچه «رویکرد عادلانه و بیطرفانه» نسبت به صلح در شبهجزیره کره مینامند تأکید کردهاند که نشان میدهد آنها وضع هستهای دوفاکتوی کره شمالی را به چالش نخواهند کشید.
مقامات روسی سلاحهای هستهای کره شمالی را واقعیتی انکارناپذیر نامیدهاند.
در همین حال، در واشنگتن، توجه به تهدید هستهای رو به رشد کره شمالی تقریباً ناپدید شده است، به گفته ویکتور دی. چا که در شورای امنیت ملی جورج دبلیو بوش کار میکرد و در دهه ۲۰۰۰ مذاکرهکننده در گفتگوهای چندجانبه با کره شمالی بود.
«برای کسی مثل من، این شبیه فریاد زدن در جنگل است»، گفت چا که فرضیهای مطرح کرده است که کنترل تسلیحات باید اکنون جایگزین خلع سلاح هستهای به عنوان نقطه شروع گفتگوها شود. «واقعاً کسی توجه نمیکند.»