نیروی نظامی ایران روز شنبه مدعی شد که سامانههای پدافند هوایی این کشور عصر جمعه به یک جنگنده اف-۱۶ آمریکا در خلیج فارس اصابت کرده و آن را مجبور به لغو مأموریت و فرود اضطراری در فرودگاهی نزدیک کرده است. ارتش آمریکا این ادعا را تأیید نکرده است.
این گزارش در میان تشدید تنشها در خاورمیانه و احتمال حملات مجدد به ایران منتشر شد. روز جمعه، تهران آنچه را که «شهر موشکی» زیرزمینی توصیف کرد، رونمایی کرد و هشدار داد: «غافلگیریهایی در کار است. در استفاده از زور تردیدی نخواهیم داشت.» عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، نیز شرایطی را برای ازسرگیری مذاکرات تعیین کرد و خواستار آن شد که واشنگتن پیش از بازگشایی تنگه هرمز توسط ایران، به تعهدات خود عمل کند.
مجید موسوی، فرمانده نیروی هوافضای سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، از این تأسیسات جدید بازدید کرد و گفت: «نیروی هوافضا آماده و توانمند است تا دستورات رهبر معظم انقلاب را در تمام صحنههای عملیاتی اجرا کند. ظرفیتهای هوافضای ما در دوره بین درگیریها به طور قابل توجهی گسترش یافته است. سیستمهای بسیار مؤثری توسعه یافتهاند که بازدارندگی را تقویت میکنند.»
مسئولان ایرانی مدعی هستند که این تأسیسات جدید است، اما اوایل همین ماه نیز اعلامیه مشابهی صادر کرده بودند، بنابراین مشخص نیست که آیا تصاویر بازتاب احیای تواناییهای نظامی است یا تبلیغات ایرانی برای بیثبات کردن آمریکا و اسرائیل.
رسانههای ایرانی به نقل از احمد وحیدی، فرمانده سپاه پاسداران، گفتند: «آنچه اکنون بر دشمن میگذرد تنها آغاز راه است. شما تحقیر و شکست کامل دشمن را خواهید دید. حق بر باطل پیروز خواهد شد.» گزارشهای ایرانی مدعی شدند که این سخنان در داخل تأسیساتی که در تصاویر نشان داده شده، بیان شده است.
خواستههای ایران برای بازگشایی تنگه هرمز
در پاسخ به اظهارات دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، که «آنها میخواهند توافق کنند، اما نمیخواهند توافقی کنند که برای من قابل قبول باشد»، عراقچی گفت که جمهوری اسلامی هر جدول زمانی برای توافق را میپذیرد، مشروط بر اینکه خواستههای آن برآورده شود.
او توضیح داد: «تفاهمنامه اسلامآباد دیگر روی میز نیست و هیچ قدرت الزامآوری ندارد.»
او همچنین به پیشنهادی اشاره کرد که ایران در اواخر اکتبر در جریان مذاکرات ارائه داده بود و بر اساس آن، اگر واشنگتن خواستههای تهران را برآورده کند، تنگه هرمز ظرف دو روز بازگشایی خواهد شد.
«موضع فعلی ما این است که طرح دو روزه همچنان روی میز است، اگر آمریکاییها جدی باشند که به توافقی برسند. اگر بخواهند جدول زمانی را از دو روز به یک روز یا حتی دو ساعت کوتاه کنند، مشکلی نیست. مهم این است که خواستههای ما برآورده شود،» او گفت.
عراقچی گفت که در چنین شرایطی، ایالات متحده ابتدا باید «تعهدات خاصی را انجام دهد»، پس از آن ایران تنگه هرمز را بازگشایی خواهد کرد. او افزود که این اقدامات «راه را برای مذاکرات جهت رسیدن به توافق نهایی هموار خواهد کرد.»
وزیر امور خارجه ایران همچنین تأکید کرد که تهران در مورد مواد هستهای خود دو خط قرمز دارد.
«ما در این زمینه دو خط قرمز داریم. اول اینکه این مواد از کشور خارج نخواهد شد. دوم اینکه طبق نیازهای ما استفاده خواهد شد.»
عراقچی گفت که وضعیت فعلی «نه جنگ و نه صلح» باید پایان یابد و افزود که تنها دو گزینه باقی مانده است: صلح یا جنگ.
«کشورهای منطقه درسهای مهمی از این جنگ گرفتهاند، مهمترین آنها اینکه نمیتوانند برای تضمین امنیت خود به قدرتهای خارجی تکیه کنند. میانجیگران بین ما و ایالات متحده در رفتوآمد هستند، پیامها را رد و بدل میکنند و ایدهها و پیشنهادات مختلف را ارائه میدهند. مبادلات اقتصادی بین ما و کشورهای منطقه وجود دارد. ما دیپلمات هستیم و امیدهای خود را به دیپلماسی گره زدهایم.»
در همین حال، نیروی دریایی سپاه پاسداران اعلام کرد که یک نفتکش «که برخلاف مقررات و با حمایت ارتش آمریکا تلاش میکرد از مسیری غیرمجاز عبور کند» در تنگه هرمز به مینهای دریایی برخورد کرد و باعث انفجار و آتشسوزی شد.
پس از این اعلامیه، سپاه پاسداران تصاویری از انفجار منتشر کرد و هشدار داد: «ما هر حرکت هر کشتی را که در تنگه هرمز و خلیج فارس مقررات را نقض میکند، رصد میکنیم.»
خبرگزاری تسنیم ایران گزارش داد: «طبق گزارشهای عملیاتی دریافتی، ارتش آمریکا شب پنجشنبه تلاش کرد انتقال غیرمجاز محموله و قاچاق سوخت از طریق تنگه هرمز را تسهیل کند. در جریان این عملیات، انفجارها و آتشسوزیهای شدید در نفتکشها در بخش جنوبی تنگه هرمز مستند شد.
«اولین حادثه در نزدیکی بندر خصب رخ داد و دومی صبح زود جمعه در ساحل جزیره قشم اتفاق افتاد. به گفته سخنگوی نیروی دریایی سپاه پاسداران، انفجارها ناشی از برخورد کشتیهای درگیر با مینهای دریایی بوده است.»
تسنیم همچنین مدعی شد که سامانه پدافند هوایی ایران یک پهپاد امکیو-۹ آمریکایی را که «مسئول انجام نظارت و پوشش هوایی برای عملیات غرب تنگه هرمز» بود، منهدم کرده است.
رسانههای ایرانی همچنین از افتتاح مسیر جایگزین برای پل B1 که تهران و کرج را به هم متصل میکند و در جریان عملیات «شیر غرّان» دو بار هدف قرار گرفته بود، خبر دادند.
«آنها نمیخواهند توافقی کنند که برای من قابل قبول باشد»
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، روز پنجشنبه در کاخ سفید کنفرانس خبری برگزار کرد، یک روز پس از بازگشت به ایالات متحده از اجلاس سهجانبه تاریخی در چین.
ترامپ در صحبت درباره ایران، قیمت بنزین را به نتیجه مذاکرات با تهران مرتبط دانست و گفت که دو کشور هنوز به شرایطی که برای او قابل قبول باشد، نرسیدهاند. او گفت که واشنگتن به دنبال «توافق واقعی، نه توافق جعلی» است و ایران را متهم کرد که «به مدت ۵۱ سال مردم را سر کار گذاشته است.»
ترامپ ادامه داد: «ما درباره اطمینان از اینکه ایران هرگز سلاح هستهای نخواهد داشت، زیاد صحبت کردیم. آنها دیوانه هستند. ما اجازه نخواهیم داد که سلاح هستهای داشته باشند. ایران، من میگویم، الان میگویم — و من جورج بوش نیستم — لبهایم را نگاه کنید. نه، لازم نیست لبهایم را نگاه کنید. ایران هرگز سلاح هستهای نخواهد داشت، هرگز.»
در جریان کنفرانس خبری، از ترامپ درباره گزارشهایی پرسیده شد که ایران در حال تدوین برنامههایی برای احتمال منفجر کردن یک «بمب کثیف» در واشنگتن دیسی است.
«شایعهای وجود دارد که آنها در حال ساخت بمب کثیف هستند. اگر این کار را بکنند، ما پیدا خواهیم کرد — ما چیز زیادی درباره آنچه در ایران میگذرد میدانیم. ما همه حرفهایشان را میدانیم. میدانیم چه کسانی هستند و کجا هستند. درباره آن مطلع خواهیم شد. اجازه نخواهیم داد این اتفاق بیفتد.»
ترامپ به گزارشهایی درباره تلاشهای میانجیگری بین ایالات متحده و ایران اشاره نکرد.
حدود یک هفته قبل، ترامپ اعلام کرد که «ما به توافقی با ایران نیاز نداریم» و جیدی ونس، معاون رئیسجمهور، را دستور داد تا تمرکز خود را از مذاکرات با تهران منحرف کند. «آن روزها مدتهاست گذشته است،» ترامپ نوشت و افزود: «ما پولشان را داریم، صدها میلیارد دلار، و تنگهشان را هم داریم!»