استاربیس، تگزاس، ۱۴ نوامبر (رویترز) - فضاپیمای استارشیپ اسپیس‌ایکس (SPCX.O)، روز شنبه پس از یک سفر ۲۲ ساعته در مدار بازگشت و برای نخستین بار زیر بازوهای مکانیکی غول‌پیکر در برج تگزاس که یک روز قبل از آن پرتاب شده بود، فرود آمد؛ گرفتن فضاپیما کلید اصلی دهه‌ها تلاش شرکت برای توسعه موشکی کاملاً قابل استفاده مجدد است.
استارشیپ با ارتفاع ۱۷۱ فوت (۵۲ متر) از میان ابرهای ضخیم بر فراز سایت پرتاب استاربیس اسپیس‌ایکس ظاهر شد، موتورهای خود را دوباره روشن کرد تا عمودی شود و آرام‌آرام داخل بازوهای «مکازیلا» (Mechazilla) برج قرار گرفت، در حالی که موتورها همچنان غرش می‌کردند. فضاپیما که از شدت حرارت بازگشت از فضا سیاه شده بود، پس از طولانی‌ترین مأموریت سیستم موشکی تاکنون، موتورها را خاموش کرد و بی‌حرکت آویزان ماند.
«آن حلقه مفقوده بود، جام مقدس پرواز فضایی»، دان هووت، مفسر مأموریت اسپیس‌ایکس، درباره گرفتن فضاپیما گفت.
بوستر سوپر هوی (Super Heavy) این موشک دو مرحله‌ای بلندقد — نیمه پایینی موشک — روز جمعه استارشیپ را به فضا برد و از تأسیسات استاربیس اسپیس‌ایکس در تگزاس پرتاب شد. آن بوستر حدود ۱۰ دقیقه پس از پرتاب نتوانست بازگشت مشابهی به سکوی پرتاب داشته باشد و برنامه اسپیس‌ایکس برای بازیابی هر دو بخش موشک برای نخستین بار را خنثی کرد.
اما بازگشت موفقیت‌آمیز مرحله بالایی استارشیپ پس از ۱۴ بار گردش به دور زمین در مدت ۲۲.۵ ساعت، نقطه عطفی مهندسی در توسعه چند میلیارد دلاری و پرشتاب استارشیپ محسوب می‌شود؛ موشکی که ایلان ماسک، میلیاردر آمریکایی، آن را اسب کاری آینده کسب‌وکار پرسود ماهواره‌ای استارلینک اسپیس‌ایکس، همچنین جاه‌طلبی‌هایی مانند استقرار مراکز داده در مدار، بازگرداندن انسان به ماه و در نهایت سکونت در مریخ می‌داند.
پس از مستقر کردن ۲۶ ماهواره استارلینک در مدار شب جمعه در حالی که در ارتفاع حدود ۱۶۱ مایل (۲۶۰ کیلومتر) پرواز می‌کرد، استارشیپ روز شنبه یکی از موتورهای خود را روشن کرد تا شروع به شیرجه در جو کند، در حالی که به سمت شرق بر فراز اقیانوس آرام پرواز می‌کرد.
این فضاپیما با سرعت مداری حدود ۱۷۰۰۰ مایل در ساعت که به سقوط آزاد فوق صوتی در آسمان بالای تأسیسات استاربیس اسپیس‌ایکس در ساحل خلیج جنوب تگزاس کاهش یافت، با گرمای سوزان مواجه شد.
با تاشدن بال‌های آیرودینامیک به عقب، دو اتصال کوچک نزدیک بالای استارشیپ به بازوهای مکانیکی برج پرتاب که بسته شده بودند تا آن را بگیرند، قلاب شدند و اجازه دادند فضاپیما چند صد فوت بالاتر از زمین آویزان بماند.
ماسک و مهندسان اسپیس‌ایکس ظرف ساعاتی پس از گرفتن فضاپیما بازرسی آن را آغاز کردند.
«کشتی ۴۲ عالی به نظر می‌رسد!» ماسک در شبکه اجتماعی ایکس نوشت و عکس‌ها و فیلم‌هایی از برج پرتاب منتشر کرد.
بازگشت کشتی، قابلیت استفاده مجدد موشک را پیشرفت می‌دهد
سلطه اسپیس‌ایکس در صنعت جهانی پرتاب بر پایه موشک اسب کاری فالکون ۹ (Falcon 9) استوار است که از سال ۲۰۱۰ بیش از ۷۰۰ بار پرتاب شده است. مرحله اول آن موشک قابل استفاده مجدد است، اما مرحله دوم آن - بخشی که محموله‌ها را به مدار می‌رساند - پس از هر پرواز در اقیانوس دور ریخته می‌شود.
با استارشیپ، ماسک به دنبال سیستم موشکی است که بتواند به روشی و با سرعتی مشابه هواپیماهای تجاری به فضا و برگردد، با حداقل بازسازی بین پروازها.
هرچند بازیابی استارشیپ در روز شنبه نقطه عطفی کلیدی در آن تلاش است، اسپیس‌ایکس هنوز موفق نشده هر دو مرحله استارشیپ را در یک مأموریت بازیابی کند؛ امری که نخستین بازگشت یک سیستم پرتاب مداری را ثبت خواهد کرد.
همچنین سپر حرارتی استارشیپ، متشکل از صدها کاشی شش‌ضلعی سیاه که از آن در برابر گرمای سوزان ورود مجدد به جو محافظت می‌کنند، خود هنوز کاملاً قابل استفاده مجدد نیست.
اسپیس‌ایکس در حال مهندسی طرح‌های جدید کاشی است که پس از هر مأموریت نیاز به بازسازی کم یا بدون بازسازی داشته باشند.
سامانه شاتل فضایی ناسا که فضانوردان را به ایستگاه فضایی بین‌المللی قبل از بازنشستگی‌اش در سال ۲۰۱۱ منتقل می‌کرد، تا حدی قابل استفاده مجدد بود؛ مخازن سوخت خارجی که آن را از زمین جدا می‌کردند پس از هر پرواز دور ریخته می‌شدند. خود فضاپیمای قابل استفاده مجدد نیز باید قبل از پرواز مجدد، بازسازی گسترده‌ای را طی می‌کرد.
اسپیس‌ایکس بیش از ۱۵ میلیارد دلار برای توسعه استارشیپ هزینه کرده است. ناسا ۳.۲ میلیارد دلار به عنوان بخشی از قراردادی به ارزش بیش از ۴ میلیارد دلار که اسپیس‌ایکس در سال ۲۰۲۱ برنده شد، برای بازگرداندن انسان به ماه با استفاده از استارشیپ تحت برنامه آرتمیس سازمان فضایی ارائه کرده است.
ناسا انتظار دارد استارشیپ، همراه با فرودگر دیگری که جف بزوس، بنیان‌گذار آمازون، در حال توسعه آن در بلو اوریجین است، پروازهای سرنشین‌دار به ماه را از سال ۲۰۲۸ آغاز کنند، هرچند چندین نقطه عطف توسعه چالش‌برانگیز برای هر دو فضاپیما باقی مانده است.
برای استارشیپ، آن نقاط عطف شامل نمایش انتقال پیچیده سوخت بین موشک‌های تانکر استارشیپ در مدار است؛ فرآیندی حیاتی که امکان سفر فضاپیما به فراتر از مدار زمین به سمت ماه را فراهم خواهد کرد.