در فرودگاه مسکو سرد و یخبندان، استیو ویتکاف، توسعه‌دهنده املاک میلیاردر و یکی از ارشدترین فرستادگان دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، به سؤالی کوتاه از سوی تیم سی‌ان‌ان که به باند فرودگاه راهنمایی شده بودند، پاسخ داد.
ویتکاف در پاسخ گفت: بله، در مذاکرات آن روز با ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، «پیشرفتی» حاصل شده است.
او افزود: «این چیزی است که رئیس‌جمهور ترامپ می‌خواهد ببیند»، اشاره‌ای به اشتیاق رهبر آمریکا برای کسب یک پیروزی دیپلماتیک در این درگیری پنج‌ساله و خونین که زمانی مدعی بود ظرف یک روز آن را پایان خواهد داد.
آن پیشرفت، مشارکت اروپا است.
برای نزدیک به دو سال، اروپا عملاً در مذاکرات با روسیه برای برقراری صلح در اوکراین کنار گذاشته شده بود. اما اکنون پس از دیدار ویتکاف و جرد کوشنر، داماد ترامپ، با پوتین در روز پنجشنبه در مسکو، به نظر می‌رسد روس‌ها موافقت کرده‌اند که به اروپا جایگاهی در میز مذاکره بدهند؛ چیزی که تا پیش از این مورد مخالفت مسکو بود.
این اقدام توسط ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، مورد استقبال قرار گرفت؛ کسی که برای نگه داشتن کشورش سر پا و عقب راندن نیروهای روسیه، وابستگی فزاینده‌ای به حمایت نظامی، دیپلماتیک و مالی اروپا پیدا کرده است.
زلنسکی پس از دریافت گزارش‌های کوشنر و ویتکاف در نشست رهبران اروپا، در ایرلند به خبرنگاران گفت: «مهم است که اروپایی‌ها، دفعه بعد، در جلسه بعد، در تیم مذاکره‌کننده حضور داشته باشند، نه جایی دیگر، نه به صورت جداگانه. آن‌ها حق رأی خواهند داشت.»
زلنسکی افزود: «این موضوع برای ما مهم است زیرا جنگ در اروپا رخ داده است. ما در آینده عضو اتحادیه اروپا خواهیم شد و به همین دلیل بسیار حیاتی است. برای رفاه و تضمین‌های امنیتی، داشتن اروپا بسیار مهم است.»
اروپایی‌ها، اگرچه نسبت به تعهد روسیه به یافتن راه‌حل دیپلماتیک برای پایان جنگ اوکراین شدیداً بدبین هستند، اما گنجاندن عنصر اروپایی در مذاکرات صلح آینده را قدمی مثبت و همچنین تأخیری طولانی‌مدت در به رسمیت شناختن این واقعیت می‌دانند که واشنگتن نمی‌تواند به تنهایی عمل کند.
کایا کالاس، دیپلمات ارشد اتحادیه اروپا، در دوبلین اظهار داشت: «من فکر می‌کنم پس از نزدیک به دو سال مذاکره بین آمریکا و روسیه، آن‌ها اکنون دریافته‌اند که اروپا بازیگر بزرگی در اینجا است.»
او افزود: «ما کسانی هستیم که از اوکراین حمایت کرده‌ایم، ما کسانی هستیم که تحریم‌ها را اعمال کرده‌ایم و ما دارایی‌های بلوکه شده (روس) را در اختیار داریم. بنابراین، واضح است که بدون ما، هیچ توافقی نمی‌تواند اجرا شود.»
ترکیب هیئت اعزامی اروپا موضوع بحث‌های داخلی داغی بوده است. آنتونیو کوستا، رئیس شورای اروپا، روز جمعه گفت که تیم اروپایی توسط نهادهای اتحادیه اروپا و کشورهای گروه E5 شامل فرانسه، آلمان، ایتالیا، لهستان و انگلیس نمایندگی خواهد شد.
پیش‌تر، کوشنر به دشواری‌های احتمالی موجود در توانایی اروپا برای «شناسایی یک نفر برای صحبت از طرف آن‌ها» اشاره کرد و گفت که انجام این کار «دستاورد بزرگ‌تری از متقاعد کردن روس‌ها برای شامل کردن آن‌ها در مذاکرات خواهد بود.»
مشارکت رسمی مذاکره‌کنندگان اروپایی ممکن است در کی‌یف و بروکسل ستایش شود، اما لزوماً پایان درگیری‌ای که تخمین زده می‌شود تاکنون صدها هزار نفر را در هر دو طرف کشته است، تسریع نخواهد کرد.
در اظهارات بعدی، روسیه از پذیرش کامل موافقت خود با حضور اروپایی‌ها در میز مذاکره طفره رفت. دیمیتری پسکوف، سخنگوی کرملین، در نشست خبری منظم روز جمعه گفت که اروپا باید «تمایل خود برای مشارکت در فرآیند صلح» را نشان دهد، پیش از آنکه تصمیمی درباره اجازه پیوستن آن‌ها به مذاکرات آینده گرفته شود.
رهبران اروپا معمولاً خط مشی سخت و اخلاقی در مقابل مسکو اتخاذ می‌کنند و اغلب خواستار شکست و مجازات روسیه به خاطر آغاز تهاجم تمام‌عیار به اوکراین و عقب‌نشینی نیروهای کرملین از کل قلمرو اوکراین هستند.
اگر این شعارها صرفاً در میز مذاکره تکرار شوند و پیشنهادات عملی‌تر برای مصالحه از سوی اروپا ارائه نشود، دستیابی به گشایش با کرملین حتی کمتر محتمل خواهد شد، همان‌طور که مسکو نیز اشاره کرده است.
یوری اوشاکوف در نشست خبری پس از دیدارها در مسکو به خبرنگاران گفت: «آن‌ها (اروپایی‌ها) باید تصمیم بگیرند که آیا صلح می‌خواهند یا ادامه جنگ. تاکنون، تمام اقدامات عملی آن‌ها دقیقاً به گزینه دوم اشاره دارد.»
و نشانه‌های اولیه وجود دارد که مسکو، پس از موافقت با پذیرش مذاکره‌کنندگان اروپایی، هم‌اکنون بر خواسته‌های حداکثری خود برای پایان جنگ اصرار می‌ورزد، دوباره خواستار خروج ناتو از شرق اروپا شده و در مسئله استقرار احتمالی نیروهای حافظ صلح برای نظارت بر آتش‌بس در خطوط مقدم ایستادگی می‌کند.
ولادیمیر پوتین در تصاویر تلویزیونی از مذاکرات به ویتکاف و کوشنر گفت: «راه‌حلی که دولت آمریکا و رئیس‌جمهور ترامپ باید ارائه دهند، مربوط به توافق بر سر ترتیبات احتمالی برای امنیت فرا-اروپایی است. و ما از اروپایی‌ها چه می‌شنویم؟ آن‌ها می‌گویند نه. فقط پس از انجام توافق صلح در اوکراین.»
پوتین ادامه داد: «اما پس از انجام آن توافق صلح در اوکراین، آن‌ها... آن‌ها قصد دارند نیروهای خود را مستقر کنند، که به معنای ادامه جنگ خواهد بود. بنابراین این یک چرخه معیوب است.»
این نشانه‌ای است که کرملین، حتی اگر مشارکت اروپا در مذاکرات را نپذیرد، راهی برای استفاده از این واقعیت جدید برای رسیدن به اهداف خود در اوکراین پیدا خواهد کرد، به ویژه با کش دادن بیشتر مذاکرات در حالی که شهرهای اوکراین بمباران می‌شوند.
احتمالاً آنچه کرملین واقعاً می‌خواهد، زمستانی دیگر از درگیری تلخ و آخرین فشار است.