آینده مذاکرات صلح ایران پس از انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا چیست؟

پیروزی‌های حزب دموکرات در انتخابات میان‌دوره‌ای پرسش‌هایی را درباره نحوه ادامه رویکرد دولت ترامپ در جنگ ایران مطرح کرده است؛ به‌ویژه اینکه آیا حملات گسترده از سر گرفته خواهد شد یا بر مذاکرات تمرکز می‌کند. جی‌دی ونس، معاون رئیس‌جمهور، این درگیری را یکی از عوامل اصلی در نتیجه رأی‌گیری دانست.

مذاکرات بین آمریکا، ایران و گروهی از میانجیان برای پایان جنگ—که اواخر فوریه آغاز شد—ماه‌هاست به صورت نامنظم ادامه دارد. محور گفتگوها بازگشایی تنگه هرمز، آبراهی حیاتی برای حمل‌ونقل دریایی جهانی، و محدود کردن برنامه هسته‌ای ایران بوده است. اما شکاف‌های قابل توجهی همچنان باقی مانده است.

در اینجا نگاهی به وضعیت موجود داریم:

در طول جنگ، مذاکرات مستقیم به سختی امکان‌پذیر بود. اما پیش از رأی‌گیری میان‌دوره‌ای، ونس مستقیماً با یکی از قدرتمندترین تندروهای ایران—محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، بالاترین نهاد امنیتی ایران—تماس گرفت. این اقدام绕过 (عبور از) ایرانیانی بود که قبلاً مستقیماً در مذاکرات مشارکت داشتند و معتدل‌تر تلقی می‌شدند، مانند محمدباقر قالیباف، رئیس پارلمان ایران، که در آوریل با ونس در پاکستان دیدار کرد.

ایرانیان دریافت نامه ونس را تأیید کردند که بر چارچوب مذاکرات متمرکز بود نه پیشنهادهای مشخص. پس از انتخابات میان‌دوره‌ای، هیچ نشانه عمومی وجود ندارد که نشان دهد آمریکا مستقیماً در گفتگوها با ایرانیان مشارکت کرده است.

چندین میانجی مدت‌هاست سعی دارند هر دو طرف را به میز مذاکره بکشانند. روز جمعه، رئیس‌جمهور ترامپ با شیخ تمیم بن حمد آل ثانی، امیر حاکم قطر، برای بحث درباره تلاش‌های میانجی‌گری گفتگو کرد. قطر نقش پیشگامی در مذاکرات با تهران ایفا کرده است، حتی با وجود اینکه در طول جنگ مورد حمله ایران قرار گرفته بود. گفتگوها بر نحوه ترتیب‌دهی بازگشایی کامل تنگه هرمز و مدیریت مذاکرات درباره برنامه هسته‌ای ایران متمرکز بوده است.

ایران شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا را پیروزی خود خوانده است. تهران در ظاهر نسبت به مذاکرات بدبینی ابراز کرده و به تهدیدهای ترامپ اشاره می‌کند که او پس از رأی‌گیری آماده حمله به جمهوری اسلامی بود. سپاه پاسداران انقلاب اسلامی—یکی از مراکز قدرت مهم در ایران—اعلام کرده است که همچنان آماده انتقام‌جویی است و اهدافی در سراسر خاورمیانه و فراتر از آن ممکن است هدف قرار گیرند.

به گفته میانجیان، ایران پشت پرده همچنان در حال مذاکره درباره چندین پیشنهاد است و برخی انعطاف‌پذیری را در بحث مسائل هسته‌ای نشان داده، اما تاکنون هیچ سازش مشخصی ارائه نکرده است.

جنگ ایران یکی از بزرگ‌ترین عوامل پیروزی دموکرات‌ها بود، زیرا قیمت گازوئیل و بنزین را افزایش داد و فشار بر خانوارهای آمریکایی وارد کرد. اعضای جدید کنگره سوگند یاد کرده‌اند که نظارت بیشتری بر جنگ اعمال کنند. اما توقف درگیری دشوار خواهد بود، زیرا ترامپ اختیارات امنیتی ملی و حق وتوی قوانین را در اختیار دارد.

انتخابات همچنین اختلافات درون دولت ترامپ را آشکار کرد، به طوری که ونس علناً این درگیری را مقصر شکست جمهوری‌خواهان دانست. ترامپ از تصمیم خود برای حمله به ایران دفاع کرد و گفت اگر دوباره فرصت شود، همان انتخاب را انجام خواهد داد.

اسرائیل، که همگام با آمریکا برای شروع جنگ علیه ایران حرکت کرد، نیز در یک دوراهی سیاسی قرار دارد. در انتخابات اواخر اکتبر، احزاب مخالف اسرائیل علیه بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر و صقربالِ دیرینه ایران، پیشرفت کردند. با این حال، آن احزاب هنوز باید دولت ائتلافی تشکیل دهند تا بتوانند نتانیاهو را از قدرت کنار بزنند. نخست‌وزیر تهدید کرد که حملات جدیدی علیه ایران آغاز کند—حتی در آستانه انتخابات.

گادی آیزنکوت، رهبر مخالفان، هدف نتانیاهو مبنی بر تغییر رژیم در ایران در طول بمباران‌های مشترک آمریکا و اسرائیل را بیش از حد جاه‌طلبانه توصیف کرد. با این حال، مواضع او در زمینه امنیت به طور کلی با این دیدگاه همسو است که ایران بزرگ‌ترین دشمن منطقه‌ای اسرائیل است.

نیروی دریایی آمریکا دو گروه ناو هواپیمابر مختلف را در دریای عرب همراه با یک کشتی تهاجمی آبی-خاکی عملیاتی کرده است. ۵۰ هزار سرباز آمریکایی در منطقه حضور دارند. یک گروه سوم ناو هواپیمابر، به فرماندهی یواس‌اس تئودور روزولت، پیش از ورود به خاورمیانه، در سنگاپور توقف بندری دارد.

تحلیلگران می‌گویند آمریکا می‌تواند با نیروهای فعلی خود حمله کند. در ابتدای جنگ در فوریه، دو گروه ناو هواپیمابر در خاورمیانه بودند.

این مقاله توضیحی ممکن است به طور دوره‌ای به‌روزرسانی شود.