در بیشتر دوران جنگ، ایران یک بالشتک امنیتی ارزشمند داشت: ده‌ها نفتکش حامل میلیون‌ها بشکه نفت خام که به امنیت در آب‌های آسیا لنگر انداخته بودند. تهران به‌طور مداوم این نفت را به چین می‌فروخت و میلیاردها دلار ارز مورد نیاز را جذب می‌کرد.
اکنون، این ذخایر شناور از بین رفته است. طبق گفته تحلیلگران شرکت کیپلر، تا اواسط اکتبر، ذخایر کاملاً تخلیه شده بود، زیرا محاصره دریایی ایالات متحده مانع از آن شد که ایران نفت خامی را که معمولاً به پالایشگاه‌های چینی می‌فروخت، جایگزین کند.
«دیگر نفتی برای تحویل به چین وجود ندارد»، به گفته هومیون فلاکشاهی، رئیس بخش تحلیل نفت خام در کیپلر.
کاهش درآمد نفتی ضربه دیگری به اقتصاد در حال نبرد ایران است که پیش‌تر با تورم مهارگسیخته و کمبودهای گسترده مواجه بوده است. فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا که مسئول منطقه خاورمیانه است، شنبه اعلام کرد که این محاصره حداقل ۲۵ میلیارد دلار درآمد نفتی را از تهران گرفته است؛ درآمدی که در نوبت خود، توانایی ایران را برای بازسازی کارخانه‌ها و تسلیحات نابود شده محدود خواهد کرد.
اقدامات ایالات متحده «هزینه‌های ویرانگری بر ساختار امنیتی ایران تحمیل کرده است»، به گفته دریاسالار برد کوپر، فرمانده فرماندهی مرکزی آمریکا.
حتی در حالی که فشارهای آمریکا صادرات ایران را خفه کرده است، نفت سایر نقاط خاورمیانه در حال جریان است و اخیراً از سطوح قبل از جنگ نیز فراتر رفته است، چرا که حمایت آمریکا عبور و مرور نفت غیرایرانی از تنگه هرمز را تضمین می‌کند.
این ذخایر شناور بخشی از یک سیستم پیچیده بود که ایران طی سال‌ها توسعه داده بود تا علی‌رغم تحریم‌های آمریکا، نفت را به مشتری اصلی خود، یعنی چین، برساند.
به جای ارسال مستقیم نفت به پالایشگاه‌های چینی، نفتکش‌های مرتبط با ایران، نفت خام را به آب‌های نزدیک سواحل مالزی و سنگاپور می‌بردند. سپس نفت را به نفتکش‌های دیگری منتقل می‌کردند که آن را به پالایشگاه‌های چینی حمل می‌کردند. این حیله‌گری ردیابی جریان نفت توسط آمریکا و تنبیه نقض‌کنندگان تحریم‌ها را دشوارتر می‌ساخت. همچنین آب‌های اطراف مالزی و سنگاپور به مکانی مفید برای نگهداری نفت تبدیل شده بود.
تحلیلگران نفت می‌گویند پرداخت‌های چینی برای نفت ایران ممکن است حدود دو ماه طول بکشد تا به حساب برسد، به این معنی که تهران ممکن است در هفته‌های آینده همچنان قطره‌چکانی از وجوه حاصل از فروش‌های گذشته دریافت کند.
ایران پیش‌بینی‌هایی مبنی بر اینکه محاصره اقتصادی آن را فلج کرده و امتیازاتی در برنامه هسته‌ای‌اش را استخراج می‌کند، بیش از شش ماه است که نادیده گرفته است. تهران در حالی که مسیر دریایی بسته شده است، نفت را در مخازن فرسوده ذخیره کرده و با کامیون به کشورهای همسایه حمل می‌کند.
با این حال، تصویر کلی برای اقتصاد ایران تیره و تار است. فلاکشاهی می‌گوید فروش نفت حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد درآمد دولت ایران را تشکیل می‌دهد و بزرگ‌ترین منبع ارزی آن است. تضعیف ریال ایران، که از اوایل ژوئیه یک‌سوم نسبت به دلار سقوط کرده، به تورم سرسام‌آور دامن زده است.
«به نظر می‌رسد شرط‌بندی آمریکا این است که اقتصاد یا رژیم را به مذاکره برای پذیرش توافق هسته‌ای بازگرداند، یا اعتراضات داخلی را برانگیخت که رژیم با چالش مهار آن‌ها مواجه شود»، به گفته فلاکشاهی.
به گفته تحلیلگران، مسیرهای جایگزین برای صادرات نفت ایران که از تنگه هرمز عبور نکنند، مانند حمل جاده‌ای نفت، هرگز نمی‌توانند جایگزین حجم نفت حمل‌شده از طریق دریا شوند.
«آیا موثر است؟ بله، موثر است»، به گفته ایمان نصیری، معاون ارشد بخش خاورمیانه و آسیا در شرکت تحلیل انرژی اف‌جی‌ای نکسانتکا (FGE NexantECA) در دبی، که قبلاً در واحد تحقیقات وزارت نفت ایران کار کرده بود. با این حال، او گفت که رژیم در گذشته تاب‌آوری خود را اثبات کرده است. «بیایید یک سال دیگر صبر کنیم و ببینیم آیا سیستم می‌تواند دوام بیاورد.»
طبق گزارش کیپلر، تا آغاز جنگ در فوریه، ایران حدود ۱۳۵ میلیون بشکه نفت در خارج از کشور داشت—بخش عمده‌ای از آن در سواحل مالزی و سنگاپور—که احتمالاً پس از جهش قیمت نفت، ارزشی بالغ بر ۱۰ میلیارد دلار یا بیشتر داشت. وقتی آمریکا برای اولین بار در آوریل محاصره را بر جریان‌های نفتی ایران اعمال کرد، ایران به فروش نفت از این ذخایر فراساحلی ادامه داد، اما موجودی‌ها به سرعت کاهش یافت.
وقتی آمریکا در اواسط ژوئن به عنوان بخشی از مذاکرات صلح، محاصره را لغو کرد، ایران با شتاب نفت بیشتری صادر کرد و تا زمانی که آمریکا در اواسط ژوئیه دوباره محاصره را برقرار کرد، ذخایر خود را بازسازی نمود. این ذخایر که به اوج تقریبی ۹۰ میلیون بشکه رسیده بود، تا پنجم اکتبر به کمتر از یک میلیون بشکه کاهش یافت و از آن زمان کاملاً تمام شده است، به گفته کیپلر.
اما لی، تحلیلگر در ردیاب انرژی ورورتکسا (Vortexa)، نیز کاهش چشمگیری را گزارش کرد و تخمین زد که تا ۹ اکتبر حدود ۶ میلیون بشکه نفت ایرانی در نزدیکی سنگاپور وجود داشته است. او گفت که پالایشگاه‌های نفتی چین رو به افزایش به سمت تامین‌کنندگان جایگزین، از جمله برزیل و غرب آفریقا، حرکت می‌کنند.
گروه فشار «متحدان علیه هسته‌ای شدن ایران» (United Against Nuclear Iran) نیز محاسبه کرد که صادرات نفت ایران در ماه‌های اوت و سپتامبر به نزدیک صفر رسیده و ذخایر شناور در جنوب شرق آسیا احتمالاً تا اوایل اکتبر به ۱۰ میلیون بشکه یا کمتر کاهش یافته است، هرچند گفت دانستن رقم دقیق دشوار است. «آن‌ها حتماً آسیب دیده‌اند»، به گفته چارلی براون، پژوهشگر این گروه. او افزود که اگرچه نمی‌تواند بگوید ذخایر به صفر رسیده است، اما «به نظر می‌رسد در مسیر رسیدن به نزدیک صفر قرار دارد.»
دولت ایران اصرار دارد که می‌تواند در برابر فشارها مقاومت کند. در نشست صندوق بین‌المللی پول در بانکوک هفته گذشته، عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی ایران، گفت که علی‌رغم فشارها، «اقتصاد ایران تاب‌آوری بسیار خوبی نشان داده است و ادعای فروپاشی اقتصاد ایران چیزی جز توهم نیست.»