او مردی توصیف شده که همه آن چیزی است که بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل نیست.
گادی آیزنکوت، ژنرال سابق و نامزد اصلی اپوزیسیون در انتخابات ماه جاری اسرائیل، در مقابل نتانیاهوی صیقل‌خورده، خام و بی‌آلایش است.
برای اسرائیلی‌ها، او همزمان «محترم» (menschy) و «نامرتب» (schlumpy) به نظر می‌رسد؛ ظاهر چروکیده او در تضاد با شامپوی مو، آرایش و نیاز وسواس‌گونه نتانیاهو به کنترل تصویر رسانه‌ای‌اش قرار دارد.
در چارچوب تحلیلی آنشل پفر، مفسر اسرائیلی، او «ضد بی‌بی» در میان فهرستی از چهره‌هایی است که می‌خواهند شبیه بی‌بی باشند.
و در دوره‌ای از سیاست اسرائیل که با خیانت‌ها، ترفندهای کثیف و بدنام‌سازی‌های عمومی و خصوصی تعریف شده، برند آیزنکوت درستکاری است. او تنها چهار سال وارد سیاست شد و نام حزبش – یشار – به معنای «راست» یا «صادق» است.
اما در مسائل کلیدی، اسرائیل تحت رهبری آیزنکوت ممکن است چندان متفاوت به نظر نرسد، زیرا او در قبال مسائل حیاتی – از جمله راه حل دو دولت و شهرک‌سازی اسرائیل در کرانه باختری اشغالی – موضع قطعی نگرفته است.
«او صیقل‌خورده نیست. فاسد نیست. فکر می‌کنم او بیشتر به داخل نگاه خواهد کرد تا خارج. چون او یک نظامی است، به آرام کردن آب‌ها علاقه‌مند است»، گفت میراو زونزاین، تحلیلگر ارشد گروه بین‌المللی بحران.
«[اما] او زیاد احتیاط می‌کند.»
برای بسیاری از رأی‌دهندگان، جذابیت آیزنکوت کمتر مربوط به ایدئولوژی و بیشتر مربوط به فضای اطراف اوست.
کلید جذابیت او، به گفته دالیا شیندلین، نظرساز و تحلیلگر سیاسی اسرائیلی، «پیشینه بسیار متواضعانه» اوست.
در حالی که نتانیاهو فرزند یک دانشگاهی لهستانی‌تبار است، خانواده آیزنکوت یهودیان مزراحی از مراکش بودند. او به عنوان پیاده‌نظام وارد ارتش شد و طی رده‌های مختلف به مقام رئیس ستاد ارتش اسرائیل رسید.
«این واقعیت که او از طبقه کارگر و از یک منطقه حاشیه‌ای است، به حس کلی رأی‌دهندگان کمک می‌کند که او را فردی مردمی‌تر ببینند»، گفت شیندلین.
«او همدل دیده می‌شود. او رک‌گو دیده می‌شود. به همین دلیل فکر می‌کنم احتمالاً نام حزب را آزمایش کرده‌اند و مردم احتمالاً او را بسیار صادق دیده‌اند.»
اما اگر ایدئولوژی همچنان پیش‌بینی مهمی برای نحوه رأی‌دهی اسرائیلی‌ها باشد، آیزنکوت دقیقاً به چه چیزی اعتقاد دارد؟
در جبهه داخلی، او خواستار تحقیقات کامل درباره شکست‌های اطلاعاتی است که اجازه دادند حمله مرگبار حماس در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ رخ دهد. بحث‌برانگیزتر، حمایت او از پایان معافیت خدمت سربازی برای یهودیان ارتدوکس افراطی است که مدت‌ها منبع اصطکاک در جامعه اسرائیل بوده است.
در بزرگ‌ترین مسائل، از جمله راه حل دو دولتی که منجر به ایجاد یک دولت فلسطینی شود – او مبهم است.
«من هرگز نگفته‌ام که راه حل، دو دولت برای دو ملت است»، آیزنکوت در جریان تبلیغات انتخاباتی گفت. «اینجا یک تعارض مذهبی-ملی بسیار عمیق وجود دارد و هر کسی که فکر کند اکنون می‌توان به توافق رسید، اشتباه بزرگی مرتکب شده است.»
در مورد مسئله گسترده‌تر شهرک‌نشینی یهودیان در کرانه باختری، آیزنکوت نیز طفره می‌رود. او با بلوک شهرک‌سازی برنامه‌ریزی شده E1 که مانع احتمالی برای هر دولت فلسطینی آینده تلقی می‌شود مخالف است، اما از اصل شهرک‌نشینی حمایت می‌کند.
جایی که آیزنکوت خود را از دولت فعلی جدا می‌کند، تصمیم نتانیاهو برای سپردن مسئولیت کرانه باختری اشغالی به بتسلئیل اسموتریچ، وزیر راست افراطی و طرفدار شهرک‌نشینان است، جایی که خشونت شهرک‌نشینان افزایش یافته و محکومیت‌های گسترده بین‌المللی و تحریم‌ها را در پی داشته است.
آیزنکوت گفته است که فوراً این وضعیت را «معکوس» خواهد کرد و ارتش را دوباره مسئول کرانه باختری قرار خواهد داد.
بدبینان می‌گویند آیزنکوت و متحدانش خواستار بازگشت به یک استراتژی قدیمی و شکست‌خورده هستند: مدیریت تعارض با فلسطینی‌ها – نه حل آن – با هدف کاهش فشار بین‌المللی بر اسرائیل.
«آنچه آیزنکوت و دیگران اساساً می‌گویند»، گفت پروفسور یوسی مکلبِرگ از اندیشکده چاتم هاوس، «این است که ما مدیران اجرایی بهتری خواهیم بود. کشور را بهتر مدیریت خواهیم کرد، اما جهت آن را تغییر نخواهیم داد ... آن‌ها واقعاً در مورد مسئله فلسطین صحبت نمی‌کنند.»
آیزنکوت در دیدگاه‌هایش درباره استفاده از نیروی نظامی به وضوح یک کبوتر صلح نیست. به عنوان فرمانده جبهه شمالی اسرائیل در جنگ دوم لبنان در سال ۲۰۰۶، او معمار دکترین بدنام داحیه بود که وعده می‌داد اسرائیل «قدرت نامتناسب ... اعمال خواهد کرد و خسارات و ویرانی‌های عظیمی وارد خواهد ساخت» – سیاستی که اوج اجرای آن را در جنگ کنونی غزه می‌بینیم.
در مورد غزه، او بیشتر یک واقع‌گرای نظامی بوده است، دو سال پیش اصرار داشت که اسرائیل بعید است به «پیروزی مطلق» بر حماس دست یابد و خواستار استراتژی‌ای شد که جان گروگان‌های هنوز در اسارت حماس را اولویت قرار دهد. پسر او، گل مئیر آیزنکوت، ۲۵ ساله، پس از یک عملیات در غزه برای بازیابی اجساد گروگان‌های اسرائیلی، در اواخر سال ۲۰۲۳ بر اثر مجروحیت جان باخت.
فلسفه آیزنکوت حاکم بر استفاده از خشونت دولتی با فلسفه نتانیاهو یکی نیست؛ او سال گذشته نتانیاهو را به خاطر اینکه گفت اسرائیل باید به «اسپارتی فوق‌العاده» – یک دولت نظامی‌شده که همسایگانش از آن می‌ترسند – تبدیل شود، انتقاد کرد.
اما اگرچه ناظران می‌گویند دولت آیزنکوت احتمالاً با خشونت شهرک‌نشینان در کرانه باختری برخورد خواهد کرد، اما تردید دارند که آیا اقداماتش فراتر از این خواهد رفت.
«فکر می‌کنم این میوه آویزان پایین است و حدود نیمی از جامعه اسرائیل احساس می‌کند خوب است که بیشتر [با شهرک‌نشینان خشونت‌طلب] برخورد شود»، گفت شیندلین. «این به روابط خارجی او کمک خواهد کرد»، او افزود، اما پرسید که آیا «قدم دوم» نیز وجود خواهد داشت.
و حتی اگر آیزنکوت آرای کافی برای هدایت تشکیل ائتلاف را کسب کند، سوال این است که چنین دولتی چقدر می‌تواند دوام بیاورد – و او چه فضایی برای سیاست‌گذاری خواهد داشت.
«اگر دولت متفاوتی شکل بگیرد، تغییری خواهد بود»، گفت مکلبِرگ، «اما فکر می‌کنم موضوع مدیریت انتظارات است.
«او نخست‌وزیری نخواهد بود که با اتهامات فساد [مانند نتانیاهو] مواجه است. من آن را پتانسیلاً به عنوان دولتی مهارکننده می‌بینم، جایی که فرصتی برای بازسازی روابط با جهان وجود دارد و نه فقط [صدور بیانیه‌هایی توسط وزرا] که شما را به دیوان بین‌المللی دادگستری و دیوان بین‌المللی کیفری می‌کشاند.»
در حالی که آیزنکوت برای مخالفان نتانیاهو لحظه‌ای را تسخیر کرده است، شیندلین پرسید که چقدر از این موفقیت ناشی از شخصیت اوست و چقدر ناشی از فرافکنی ذهنی رأی‌دهندگان.
«فکر می‌کنم اسرائیل می‌تواند به مسیر عادی بازگردد، به شرطی که کسی باشد که واقعاً به مردم اهمیت می‌دهد. و مردم این ویژگی را به او نسبت داده‌اند که او واقعاً به مردم اهمیت می‌دهد.
«هرچه مردم بیشتر او را ببینند، بیشتر چیزهایی را که می‌خواهند ببینند به او فرافکنی می‌کنند: او کسی است که «حرفه‌ای بودن» را بازخواهد گرداند؛ او کسی است که از هاله «فراتر از سیاست» بودن برخوردار است زیرا از ارتش آمده است.»
شای بازاک، دیپلمات سابق اسرائیلی، چهره ارتباطات و مشاور سابق نتانیاهو استدلال کرد که نقطه فروش اصلی آیزنکوت ممکن است این باشد که او اقدامات دراماتیک انجام نخواهد داد.
«پس از یک رهبر کاریزماتیک و مسلط، مردم عمداً کسی را انتخاب می‌کنند که کمتر کاریزماتیک است زیرا صرفاً خواهان آرامش و سکوت هستند»، او به پولیتیکو گفت. «آن‌ها دیگر تمام این درام‌ها را نمی‌خواهند.»