لشکرهای غول‌پیکر جنوبی یمن در یک تهاجم مورد حمایت عربستان نقش تعیین‌کننده‌ای ایفا می‌کنند که حوثی‌ها را از مواضع کلیدی در امتداد ساحل دریای سرخ عقب رانده است، اما اینکه آیا این دستاوردها به یک مزیت راهبردی پایدار منجر خواهد شد، بستگی به توانایی نیروهای همسو با دولت در غلبه بر شکاف‌های دیرینه دارد.
ماه گذشته، حوثی‌ها تهاجمی را در ساحل دریای سرخ آغاز کردند و بسیاری از مکان‌های استراتژیک از جمله شهر موکا را تصرف کردند و باب‌المندب را تحت کنترل خود درآوردند. از آن زمان، ائتلاف پراکنده و تقسیم‌شده نیروهای ضدحوثی — بسیاری از آنها با یکدیگر رقابت دارند — در حال حرکت برای بازگرداندن این دستاوردها هستند، به طوری که دولت به رسمیت شناخته شده بین‌المللی و عربستان سعودی در تاریخ ۵ اکتبر عملیات «سپیده‌دم یمن» را آغاز کردند.
نیروهای دولتی مورد حمایت عربستان از آن زمان چندین منطقه نزدیک به باب‌المندب، از جمله ضباب، باب و حدیده را پس گرفته‌اند. لشکرهای غول‌پیکر، قدرتمندترین نیرو در اردوگاه همسو با دولت، در رأس این تهاجم زمینی قرار دارند.
مؤثرترین نیروی رزمی ائتلاف ضدحوثی
لشکرهای غول‌پیکر از مقاومت محلی در برابر گسترش حوثی‌ها سرچشمه گرفتند و ریشه در جنبش سلفی یمن دارند. محمد الباشا، بنیانگذار مشاوره ریسک گزارش بشا (Basha Report Risk Advisory) مستقر در آمریکا، به المونیتور گفت: «بسیاری از جنگجویان آنها در جریان گسترش حوثی‌ها از مناطق شمالی و جنوبی یمن اخراج شدند و ابتدا به عنوان نیروهای مقاومت محلی دوباره سازماندهی شدند. سازماندهی اولیه این نیروها به شکل امروزی حدود سال ۲۰۱۶ آغاز شد، زمانی که این جنگجویان به طور فزاینده‌ای در قالب تشکل‌های بزرگ‌تر تحت ائتلاف به رهبری عربستان سازماندهی شدند.»
او اشاره کرد که این گروه نقش حیاتی در پس گرفتن حدود ۸۰ مایل از قلمرو ساحلی دریای سرخ در جنوب یمن در سال ۲۰۱۸ ایفا کرد. از آن زمان، لشکرهای غول‌پیکر در کمپین‌هایی در شبوه، ابین، البیضا و لحج شرکت کرده‌اند و بارها به عنوان «نوک نیزه» ائتلاف در تهاجمات زمینی عمل کرده‌اند.
«لشکرهای غول‌پیکر یکی از مؤثرترین نیروهای رزمی در ائتلاف پراکنده ضدحوثی را نمایندگی می‌کنند»، توماس جونو، استاد مدرسه عالی روابط عمومی و بین‌المللی دانشگاه اتاوا، گفت که این گروه را آموزش‌دیده و خوب هدایت‌شده توصیف کرد و زنجیره فرماندهی حرفه‌ای‌تر و منسجم‌تری نسبت به بسیاری از واحدهای دیگر که ظاهراً با دولت همسو هستند، داشت.
عبدالخالق عبدالله، تحلیلگر سیاسی مقیم دبی، نیز این نیروها را «جنگجویان آموزش‌دیده، مجهز و بسیار متعهد» توصیف کرد و آنها را «اسپارت کوچک یمن» نامید. شهرت لشکرهای غول‌پیکر در اثربخشی میدان نبرد، آنها را به انتخابی مکرر برای پیشرو بودن در تهاجمات مورد حمایت ائتلاف تبدیل کرده است که توضیح می‌دهد چرا اکنون در صدر فشار در امتداد ساحل دریای سرخ یمن قرار دارند.
«تعجب‌آور نیست که آنها موفق شدند حوثی‌ها را شکست دهند و بخش‌های وسیعی از ساحل غربی یمن را در مدت زمان نسبتاً کوتاهی پس بگیرند»، عبدالله به المونیتور گفت.
نفوذ فراتر از میدان نبرد
عبدالرحمن المحرمی، که با نام ابوزرعه نیز شناخته می‌شود، عضو شورای ریاست جمهوری (PLC) است که در مرکز ساختار نظامی و سیاسی لشکرهای غول‌پیکر قرار دارد. الباشا خاطرنشان کرد: «المحرمی همچنین فرماندهی نیروهای خود را بر عهده دارد که طرفدارانش به طور جمعی آنها را نیروهای مسلح جنوبی می‌نامند و شامل بخش زیادی از نیروهای زمینی سابق مورد حمایت شورای انتقالی جنوب است.» او افزود که المحرمی همچنین فرماندهی نیروهای امنیت ملی را که در عدن، لحج، الضالع و مناطق مجاور فعالیت می‌کنند، بر عهده دارد.
با تمرکز تمام این نیروها زیر نظر المحرمی، دامنه نفوذ لشکرهای غول‌پیکر فراتر از نقش آنها به عنوان گروهی است که در خط مقدم می‌جنگند و به فرمانده آنها نفوذ قابل توجهی در شبکه رو به پیچیده بازیگران نظامی و سیاسی یمن می‌بخشد.
این شبکه اکنون در ساحل دریای سرخ یمن به کار گرفته شده است، جایی که لشکرهای غول‌پیکر به نیروی پیشرو در ائتلاف گروه‌های همسو با دولت که در عملیات سپیده‌دم یمن شرکت می‌کنند، ارتقا یافته‌اند. اگرچه این گروه مکان‌های استراتژیک از جمله فرودگاه ضباب را از حوثی‌ها پس گرفته است، اما ابهام زیادی حول فاز بعدی این عملیات وجود دارد.
الباشا گفت که لشکرهای غول‌پیکر ممکن است به سمت شمال به سوی بندر استراتژیک موکا پیش بروند، یا به جای آن بر تأمین امنیت بال شرقی کریدور ساحلی و قطع مسیرهای تدارکاتی حوثی‌ها قبل از تلاش برای پیشروی بزرگ‌تر تمرکز کنند.
آیا لشکرهای غول‌پیکر می‌توانند تعادل قدرت را تغییر دهند؟
در حال حاضر، دستاوردهای میدان نبرد یکی از مهم‌ترین عقب‌نشینی‌های اخیر حوثی‌ها را نشان می‌دهد، اما اینکه آیا نیروهای همسو با دولت می‌توانند این قلمرو را حفظ کنند، همچنان سوالی بی‌پاسخ است.
از یک سو، این پیشروی‌ها قابل توجه هستند زیرا یکی از معدود موارد اخیر از از دست دادن قلمرو توسط حوثی‌ها را نشان می‌دهند، جونو گفت. اما او در نتیجه‌گیری اینکه بازپس‌گیری قلمرو اطراف موکا و باب‌المندب نشانه تغییر بنیادین در درگیری است، احتیاط می‌کند. طبق گفته جونو، حتی اگر گروه‌های همسو با دولت موفق شوند دستاوردهای خود را تثبیت کنند، بعید است تعادل قدرت در داخل یمن یا توانایی حوثی‌ها برای اختلال در ترافیک دریایی در جنوب دریای سرخ را به طور قابل توجهی تغییر دهند.
مشکل گسترده‌تر که لشکرهای غول‌پیکر با آن مواجه هستند این واقعیت است که اثربخشی میدان نبرد آنها شکاف‌های عمیق اردوگاه ضدحوثی را حل نمی‌کند. همانطور که جونو اشاره کرد، حوثی‌ها سال‌هاست که از رقابت‌ها و تنش‌های بین نیروهای مختلف ضدحوثی که ظاهراً پشت دولت متحد شده‌اند، بهره‌برداری می‌کنند.
و در حالی که حوثی‌ها در جنوب غربی تحت فشار قرار گرفته‌اند، اخیراً در اطراف سومین شهر بزرگ یمن، تعز، دستاوردهایی کسب کرده‌اند که دشواری تبدیل پیشروی‌ها در بخشی از میدان نبرد به یک پیشرفت راهبردی گسترده‌تر را برجسته می‌کند.
تغییر همسویی و رقابت عربستان و امارات
رقابت عربستان سعودی و امارات متحده عربی مدت‌هاست که تلاش‌ها برای ساختن یک نیروی واحد علیه حوثی‌ها را پیچیده کرده است. نه چندان طولانی پس از شروع عملیات ائتلاف نظامی به رهبری عربستان در یمن در مارس ۲۰۱۵، ریاض و ابوظبی شروع به حمایت از شرکای مختلف کردند و در حالی که برای نفوذ در یمن رقابت می‌کردند، پویایی‌ای ایجاد کردند که به تکه‌تکه شدن ائتلاف ضدحوثی کمک کرد.
لشکرهای غول‌پیکر یکی از نیروهای بود که برای سال‌ها به شدت توسط امارات حمایت می‌شد، اما با تشدید رویارویی عربستان و امارات در دسامبر ۲۰۲۵ و ژانویه ۲۰۲۶، این گروه به سمت ریاض نزدیک‌تر شد و حمایت بیشتر عربستان را پذیرفت.
در حالی که هنوز زود است که از گزارش‌های اخیر درباره یک آشتی احتمالی عربستان و امارات نتیجه‌گیری کنیم، ریاض و ابوظبی باید اختلافات خود را برطرف کنند تا از تضعیف عملیات سپیده‌دم یمن توسط شکاف‌ها جلوگیری شود.
جونو انتظار ندارد که عملیات سپیده‌دم یمن منجر به شکست حوثی‌ها یا «آزادی» صنعا شود. از دیدگاه او، هدف محدودتر، مانند بهبود موقعیت عربستان سعودی و شرکای یمنی آن قبل از مذاکرات احتمالی، محتمل‌تر است. پیشروی‌های لشکرهای غول‌پیکر در امتداد ساحل غربی ممکن است مهم باشد، اما توانایی آنها در وارد کردن تلفات به حوثی‌ها لزوماً به این معنی نیست که این دستاوردهای تاکتیکی می‌توانند به یک مزیت راهبردی پایدار تبدیل شوند.