فیربنکس، آلاسکا، ۶ اکتبر (رویترز) - جی. دی. ونس، معاون رئیس‌جمهور آمریکا، در یک مصاحبه انحصاری با رویترز گفت که ایران برای برآورده کردن خواسته‌های واشنگتن و پایان دادن به جنگ هفت‌ماهه میان دو کشور باید کاهش «معناداری» در ظرفیت غنی‌سازی هسته‌ای خود ایجاد کند، حتی اگر واشنگتن مطمئن نباشد که تهران چگونه در مذاکرات تصمیم‌گیری می‌کند.
ونس، که سال‌هاست نسبت به مداخله آمریکا در جنگ‌های خارجی تردید دارد، نقش پیشرویی در مذاکره برای حل‌وفصل این درگیری ایفا کرده و در ژوئن یک توافق صلح موقت را واسطه‌گری کرد که به سرعت فروپاشید. این جنگ بازارهای انرژی جهانی را متلاطم کرده و پیش از انتخابات میاندوره‌ای نوامبر، به یک بار سیاسی برای دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا و هم‌حزبی‌های جمهوری‌خواه او تبدیل شده است.
ونس روز دوشنبه پس از یک سفر تبلیغاتی در آلاسکا گفت که هرگونه توافق نیازمند آن است که ایران ظرفیت غنی‌سازی هسته‌ای خود را کاهش دهد، نه اینکه صرفاً تضمین‌هایی درباره کاهش‌های هسته‌ای در آینده ارائه کند.
«اگر شما سلاح هسته‌ای نمی‌خواهید، پس چرا به سوخت غنی‌شده ۶۰ درصد نیاز دارید؟ و اگر می‌خواهید تعهد خود را به نساختن سلاح هسته‌ای نشان دهید، سوخت بسیار غنی‌شده نسازید. این یک مسئله بنیادین و ساده است»، ونس اظهار داشت.
«من فکر می‌کنم اگر آن‌ها بخواهند تعهد خود را به نساختن سلاح هسته‌ای نشان دهند، کاری معنادار در مورد ظرفیت غنی‌سازی خود انجام خواهند داد.»
ایران و آمریکا در هفته‌های اخیر پیشنهادهایی را برای پایان دادن به جنگ و بازگشایی تنگه هرمز، مسیر حیاتی حمل‌ونقل انرژی جهانی، مبادله کرده‌اند. ترامپ آخرین پیشنهاد تهران را رد کرد و هشدار داده است که عملیات نظامی ممکن است پس از انتخابات میاندوره‌ای تشدید شود.
ونس گفت که آمریکا همچنان آماده رسیدن به توافق است، اما این امر نیازمند امتیازات هسته‌ای ملموس از سوی ایران خواهد بود.
«ما قرار نیست کلمات را با اقدامات معامله کنیم»، ونس گفت.
ونس: مشخص نیست ایران چگونه تصمیم می‌گیرد
ونس گفت که پیچیده شدن اوضاع به دلیل عدم قطعیت واشنگتن درباره اینکه چه کسی در تهران تصمیم‌گیرنده اصلی است، ادامه دارد.
ونس گفت که آمریکا در حال گفتگو با مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران و عباس عراقچی، وزیر امور خارجه است. اما پس از حملات مشترک آمریکا و اسرائیل در ابتدای جنگ که منجر به کشته شدن آیت‌الله علی خامنه‌ای، رهبر معظم انقلاب شد، مشخص نیست که این افراد چقدر قدرت واقعی در ساختار قدرت ایران دارند، به گفته او.
«یکی از چیزهایی که فهمیدیم این است که کاملاً مشخص نیست کشور آن‌ها چگونه تصمیم‌گیری می‌کند»، ونس گفت. جدا از این، ترامپ روز سه‌شنبه گفت که «بزرگترین مشکل» او این است که هیچ‌کس نمی‌داند چه کسی ایران را اداره می‌کند.
سخنگوی وزارت امور خارجه ایران روز یکشنبه گفت که مقامات آمریکایی خوب می‌دانند طرف مقابل ایرانی‌شان چه کسانی هستند و سیستم تصمیم‌گیری ایران چگونه کار می‌کند.
«مشکل در واقع برعکس است: این مشکل ناشی از مواضع متناقض و پیام‌های آمیخته مقامات آمریکایی است»، اسماعیل بقایی در کنفرانس خبری هفتگی خود اظهار داشت.
ونس به رویترز گفت که او گفتگوهای شخصی با فرماندهان میدانی داشته است تا شرایط میدان نبرد را بسنجد. او نگرانی‌ها درباره کمبود شدید مهمات را رد کرد و افزود که اگرچه نیروهای ایرانی گاهی قادرند به کشتی‌های تجاری در تنگه هرمز حمله کنند، اما عمدتاً توانایی جلوگیری از صادرات انرژی از طریق این آبراه را ندارند.
ونس از بیان اینکه آیا او مذاکرات صلح را هدایت می‌کند، خودداری کرد، هرچند اغلب به عنوان مذاکره‌کننده ارشد کاخ سفید معرفی می‌شود.
«ما قطعاً درگیر هستیم»، او گفت. «در نهایت، رئیس‌جمهور ایالات متحده است که همه چیز را پیش می‌برد.»
این جنگ — با هزینه ماهانه ۳ میلیارد دلار — به یک موضوع کلیدی در مسیر تبلیغات انتخاباتی تبدیل شده است. افزایش قیمت‌های انرژی، ترامپ و جمهوری‌خواهان را در ایالت‌های رقابتی که کنترل کنگره را تعیین خواهند کرد، در موضع دفاعی قرار داده است.
ونس تلاش کرده است انتقادات از نحوه مدیریت ترامپ بر این درگیری را تعدیل کند و به رأی‌دهندگان گفته است که نباید اجازه دهند این مسئله مانع حمایت آن‌ها از جمهوری‌خواهان در انتخابات ماه آینده شود.
در آلاسکا، ونس برای دن سالیوان، سناتور جمهوری‌خواه که در یک رقابت نزدیک برای انتخاب مجدد با رقیب دموکراتش، مری پلتولا دست‌وپنجه نرم می‌کند، تبلیغ کرد. ترامپ در سال ۲۰۲۴ با اختلاف ۱۳ درصدی آلاسکا را برد، اما افزایش هزینه‌های زندگی روزمره این ایالت را به یک میدان رقابتی تبدیل کرده است.
قبل از صحبت با رویترز، ونس بخش عمده سخنرانی خود را بر نگرانی‌های مربوط به مقرون‌به‌صرفه بودن کالاها، به ویژه در حوزه انرژی متمرکز کرد. موقعیت دورافتاده آلاسکا باعث گرانی کالاهای مصرفی شده و تولید انرژی یکی از صنایع کلیدی این منطقه است.
شرکت‌کنندگان در راهپیمایی هنگامی که سالیوان تقریباً ونس را به جای معاون رئیس‌جمهور، رئیس‌جمهور ایالات متحده معرفی کرد، به هیجان آمدند. ونس به عنوان یکی از مدعیان اصلی جمهوری‌خواه برای جانشینی ترامپ در کاخ سفید دیده می‌شود.
ونس پس از آن به رویترز گفت که هنوز تصمیم نگرفته است که آیا در سال ۲۰۲۸ نامزد ریاست جمهوری خواهد شد یا خیر.
«من ذاتاً آدم عقب‌اندازی هستم»، او گفت. «واقعاً زیاد درباره‌اش فکر نکرده‌ام.»