جریان نفت در خاورمیانه بهبود چشمگیری داشته است، به طوری که حجم صادرات تقریباً به سطوح پیش از جنگ بازگشته است، در حالی که ترافیک عبوری از تنگه هرمز همچنان بسیار پایین‌تر از حد طبیعی باقی مانده است. بانک استاندارد چارترد برآورد می‌کند که صادرات نفت خام و میعانات گازی از خلیج فارس (بدون احتساب ایران و شامل مسیرهای جایگزین مانند فجیره و دریای سرخ) در ماه سپتامبر به حدود ۱۶.۵ میلیون بشکه در روز (bpd) رسیده است که تقریباً معادل حجم‌های پیش از جنگ است. اما تنها ۶۰ درصد این بشکه‌ها از تنگه هرمز عبور کردند، در مقایسه با ۸۳ درصد پیش از جنگ. بانک استاندارد چارترد اعلام کرد این ارقام نشان‌دهنده تاب‌آوری است نه عادی شدن شرایط: صادرکنندگان راه‌هایی برای جابه‌جایی نفت پیدا کرده‌اند، اما این کار را با راندمان کمتر و هزینه‌ای به مراتب بالاتر انجام می‌دهند.
این سیستم مجبور شده است از راهکارهای پیچیده‌تری استفاده کند، به ویژه زنجیره‌ای پرتردد از انتقال کشتی‌به‌کشتی (STS). تانکرهای شاتل (Shuttle Tankers) به طور فزاینده‌ای نفت خام را از طریق تنگه هرمز جابه‌جا می‌کنند و سپس آن را به کشتی‌های بزرگ‌تر در دریای عمان منتقل می‌کنند، در حالی که صادرکنندگان نیز از خطوط لوله و بنادر دورزننده تنگه بهره بیشتری می‌برند. مسیر جنوبی در امتداد ساحل عمان به یک مسیر مهم برای کشتی‌های شاتل تبدیل شده است که از تنگه هرمز عبور می‌کنند. بانک استاندارد چارترد اعلام کرد ظرفیت انتقال کشتی‌به‌کشتی اشباع شده به نظر می‌رسد، بهره‌وری ناوگان ناکارآمد باقی مانده، زمان سفرها طولانی‌تر شده و هم هزینه‌های حمل‌ونقل و هم هزینه‌های امنیتی همچنان بالاست.
عربستان سعودی شاید بهترین نمونه برای نشان دادن موفقیت و محدودیت‌های این سازگاری باشد. پس از آسیب دیدن خط لوله شرق-غرب در اوایل سپتامبر، صادرات به شدت به سمت ساحل شرقی تغییر مسیر داد. بانک استاندارد چارترد برآورد می‌کند که کل صادرات عربستان در ماه سپتامبر از ۲.۴۵ میلیون بشکه در روز در ماه آگوست به حدود ۶.۹ میلیون بشکه در روز بازگشت، به طوری که تنها در یک هفته ۱۹ سوپرتانکر (VLCC) از تنگه هرمز عبور کردند. راه‌اندازی مجدد خط لوله شرق-غرب و بارگیری در یانبو مسیر دیگری را به بازار بازگرداند و خطر فوری توقف تولید را کاهش داد، هرچند ظرفیت عبوری خط لوله همچنان پایین‌تر از ظرفیت اسمی است و در معرض حملات بیشتر قرار دارد. این راهکارها همچنین پرهزینه هستند، به طوری که گزارش‌ها حاکی از اعمال تخفیف‌هایی تا ۹ دلار در هر بشکه روی محموله‌های بارگیری‌شده در آب‌های آزاد عمان برای جبران هزینه‌های لجستیکی اضافی است.
بازگشت جریان فیزیکی نفت، احتمال وقوع سناریوهای شدید کمبود را کاهش داده و باید به تدریج بخشی از حق بیمه کمیابی را از قیمت‌های نفت حذف کند. اما این بشکه‌ها با هزینه بالاتر، زمان سفر طولانی‌تر، استفاده سنگین‌تر از تانکرها و ظرفیت ذخیره کمتر در سیستم لجستیک جابه‌جا می‌شوند. بانک استاندارد چارترد اعلام کرد این بهبود نسبت به بازاری که از دست رفتن طولانی‌مدت عرضه فیزیکی را قیمت‌گذاری می‌کرد، نزولی (Bearish) است، اما بازگشت به حق بیمه‌های ریسک پیش از جنگ را توجیه نمی‌کند. صادرکنندگان نشان داده‌اند که می‌توانند نفت خام بسیار بیشتری را نسبت به آنچه بسیاری انتظار داشتند جابه‌جا کنند، اما این سیستم فضای کمتری برای جذب اختلال عمده بعدی دارد. فایل PDF جریان نفت تنگه هرمز
موفقیت تاکتیکی صادرکنندگان خلیج فارس پویایی منطقه‌ای را نیز تغییر داده است. صادرات نفت خام دریایی ایران در ماه سپتامبر پس از آنکه محاصره دریایی آمریکا توانایی تهران برای جابه‌جایی نفت از طریق تنگه هرمز را به شدت محدود کرد، از حدود ۱.۷ میلیون بشکه در روز پیش از جنگ به نزدیک صفر کاهش یافت. در نتیجه، توانایی ایران برای سلاح کردن کنترل خود بر تنگه هرمز در حال فروپاشی است، هرچند این امر خطر تشدید نظامی غیرقابل پیش‌بینی را افزایش می‌دهد.
ایران همچنان سرسخت باقی مانده و یکشنبه تأکید کرد که تنگه هرمز تا زمانی که ایالات متحده هفت شرط مندرج در توافق موقت ژوئن را برآورده نکند، بسته خواهد ماند. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، جداگانه اظهار داشت که آخرین پیشنهاد تهران می‌تواند منجر به بازگشایی تنگه ظرف هفت روز شود، اگر واشنگتن شرایط ایران را بپذیرد.
تهران گزارش‌هایی مبنی بر ارائه بازرسی بین‌المللی هسته‌ای در ازای لغو تحریم‌ها را تکذیب کرده است. عراقچی گفته است ایران امیدوار است واشنگتن دیپلماسی را دنبال کند، اما هشدار داده است که کشورش در مقایسه با گذشته آمادگی بهتری برای پاسخگویی دارد، اگر آمریکا گزینه اقدام نظامی بیشتر را انتخاب کند.
به قلم الکس کیمانی برای Oilprice.com