استکهلم، ۵ اکتبر (رویترز) - کارل دایسرورث، آمریکایی، و پیتر هیگمان و جورج ناگل، آلمانی‌ها، روز دوشنبه جایزه نوبل فیزیولوژی یا پزشکی سال ۲۰۲۶ را به دلیل کشفیاتشان در زمینه نور و اپتوژنتیک که به درک نحوه عملکرد مغز کمک کرده است، دریافت کردند.
مجمع نوبل دانشگاه پزشکی موسسه کارولینسکا سوئد اعلام کرد که دایسرورث (۵۴ ساله)، هیگمان (۷۱ ساله) و ناگل (۷۳ ساله) به دلیل «کشفیات مربوط به کانال‌های یونی حساس به نور و اپتوژنتیک» انتخاب شده‌اند.
اپتوژنتیک «امکان روشن یا خاموش کردن فعالیت سلول‌های عصبی فردی در یک مغز زنده را فراهم می‌کند»، به گفته توماس پرلمان، دبیرکل مجمع نوبل در موسسه کارولینسکا.
«این روش اکنون در آزمایشگاه‌های سراسر جهان برای آشکارسازی اسرار مغز استفاده می‌شود»، پرلمان اظهار داشت.
در آزمایش‌های بالینی، محققان با وارد کردن پروتئین حساس به نور به شبکیه، بینایی افراد نابینا شده به دلیل بیماری‌ای به نام رتینیت پیگمنتوزا را بازگردانده‌اند.
محققان همچنین امیدوارند که اپتوژنتیک بتواند ایمپلنت‌های حلزونی گوش را بهبود بخشد و تحریک دقیق‌تری از عصب شنوایی نسبت به دستگاه‌های الکتریکی فعلی ارائه دهد.
جایزه فیزیولوژی یا پزشکی به طور سنتی آغازگر اعلام سالانه جوایز نوبل است و جوایز فیزیک، شیمی، ادبیات، صلح و اقتصاد در روزهای آینده اعطا خواهند شد.
دایسرورث، هیگمان و ناگل مبلغ جایزه معادل ۱۲ میلیون کرون سوئد (۱.۲ میلیون دلار) را تقسیم خواهند کرد.
برندگان متعجب و خوشحال بودند
در اوایل دهه ۱۹۹۰، هیگمان بررسی کرد که جلبک کلادوموناس چگونه در نیم میلی‌ثانیه به نور واکنش نشان می‌دهد. او فرضیه‌پردازی کرد که یک پروتئین واحد نور را جذب کرده و به عنوان یک کانال یونی عمل می‌کند. ناگل این موضوع را با تزریق ژن‌های کلادوموناس به تخم قورباغه آزمایش کرد و کانال‌رودوپسین-۲ را کشف نمود؛ یک کانال یونی که هنگام قرار گرفتن در معرض نور باز می‌شود.
در سال ۲۰۰۳، آن‌ها منتشر کردند که این پروتئین می‌تواند به سلول‌های انسانی و همستر وارد شود تا با استفاده از نور ضربان الکتریکی ایجاد کند. در سال ۲۰۰۵، دایسرورث در دانشگاه استنفورد این تکنیک را در سلول‌های عصبی موش صحرایی نشان داد و نام اپتوژنتیک یک سال بعد بر این روش گذاشته شد.
پرلمان گفت که صبح امروز با هر سه برنده صحبت کرده و آن‌ها متعجب و بسیار خوشحال بودند.
«هر سه نفر یک چیز را گفتند، اینکه فکر می‌کردند دریافت جایزه همراه با دو نفر دیگر فوق‌العاده است و آن‌ها را دوستان خود می‌نامند. اینکه چنین افتخاری است که جایزه را با هم دریافت کنند. این چیزی بود که آن‌ها بیان کردند»، پرلمان گفت.
جوایز نوبل از سال ۱۹۰۱ اعطا می‌شوند
پنج جایزه اصلی نوبل تحت شرایط وصیت‌نامه آلفرد نوبل، مخترع و صنعتگر سوئدی، ایجاد شدند و از سال ۱۹۰۱، با وقفه‌های محدود عمدتاً در طول جنگ جهانی اول و دوم، اعطا شده‌اند.
ششمین جایزه، یعنی جایزه اقتصاد، در سال ۱۹۶۸ توسط بانک مرکزی سوئد، ریکس‌بانک، تأسیس شد.
جایزه پزشکی برخی از تأثیرگذارترین کشفیات علمی قرن گذشته را تجلیل کرده است، از جمله کار الکساندر فلمینگ روی پنی‌سیلین که در سال ۱۹۴۵ به رسمیت شناخته شد، و کارل لاندشتاینر که در سال ۱۹۳۰ برای کشف گروه‌های خونی انسان برنده شد.
سال گذشته، دانشمندان آمریکایی مری بروانکو و فرد رامزدل و شیمن ساکاگوچی از ژاپن جایزه را برای کاری که روشن می‌کند سیستم ایمنی چگونه سلول‌های سالم را حفظ می‌کند و فرصت‌هایی برای درمان‌های جدید احتمالی بیماری‌هایی مانند سرطان ایجاد می‌کند، دریافت کردند.
برندگان نوبل توسط کمیته‌های خبره منصوب شده توسط نهادهای اعطای جایزه انتخاب می‌شوند. جوایز در استکهلم ارائه می‌شوند، به جز جایزه صلح که در اسلو اعطا می‌شود، سنتی که اغلب به اتحادی که سوئد و نروژ را در زمان حیات نوبل به هم پیوسته بود مرتبط دانسته می‌شود.
بیش از ۱۲۵ سال پس از امضای وصیت‌نامه نوبل، جوایز بسیاری از سنت‌های دیرینه خود را حفظ کرده‌اند.
جشن‌ها در ۱۰ دسامبر، سالگرد مرگ نوبل، به اوج خود می‌رسند، زمانی که برندگان جوایز خود را در مراسم‌هایی که خانواده‌های سلطنتی سوئد و نروژ حضور دارند دریافت می‌کنند و در ضیافت‌های باشکوهی که به افتخار آن‌ها برگزار می‌شود مورد تقدیر قرار می‌گیرند.