سازمان ملل متحد — کنستانتینوس کومبوس، وزیر امور خارجه قبرس، رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، را به دلیل سخنان «ریاکارانه و تحریک‌آمیز» درباره غزه محکوم کرد و همزمان هشدار داد که آنکارا در تلاش است پروژه بزرگ انرژی را که اسرائیل، قبرس و اروپا را به هم متصل می‌کند، مسدود کند.
کومبوس در گفت‌وگویی تصویری با فاکس نیوز دیجیتال در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل گفت: «ترکیه تهدیدهایی مطرح کرده و بر اساس این تهدیدها علیه قبرس اقدام کرده است، به‌ویژه در منطقه اقتصادی انحصاری.»
کومبوس به پروژه «اینترکانکتور دریای بزرگ» اشاره کرد؛ کابل برق زیردریایی برنامه‌ریزی‌شده‌ای که اسرائیل را به قبرس و قبرس را به یونان متصل می‌کند و این جزیره را به شبکه برق اروپا پیوند می‌دهد.
کومبوس گفت: «پروژه اصلی اتصال برق میان یونان و قبرس و سپس قبرس و اسرائیل به دلیل ادعاهای غیرقانونی ترکیه درباره تحدید حدود در منطقه اقتصادی انحصاری، از سوی ترکیه مسدود شده است.»
پروژه «اینترکانکتور دریای بزرگ» با هزینه حدود ۱٫۹ میلیارد یورو برای انتقال تا ۱٬۰۰۰ مگاوات برق از طریق بیش از ۱٬۲۰۰ کیلومتر کابل زیردریایی طراحی شده است. اتحادیه اروپا ۶۵۷ میلیون یورو برای بخش قبرس-کرت تعهد کرده است؛ بخشی که هدف آن پایان دادن به انزوای قبرس از سیستم برق اروپا و در نهایت اتصال مستقیم‌تر اسرائیل به بازار اروپا است.
این پروژه با تأخیرهای مالی و تنش‌های ژئوپلیتیکی ناشی از ادعاهای دریایی رقیب یونان و ترکیه در مدیترانه شرقی روبه‌رو بوده است.
کومبوس گفت: «اینکه کسی همه مبانی و هنجارهای حقوق بین‌الملل را به چالش بکشد، نمی‌تواند پاسخ این پرسش باشد که چگونه آینده ملت خود را برنامه‌ریزی کنیم.»
همین تنش‌ها چارچوب واکنش تند او به سخنرانی اردوغان در مجمع عمومی سازمان ملل را نیز شکل داد.
کومبوس با اشاره به خود و نیکوس خریستودولیدیس، رئیس‌جمهور قبرس، گفت: «تصمیم گرفتیم در سالن بمانیم و سخنرانی آقای اردوغان را بشنویم. و هر دوی ما همزمان فکر می‌کردیم که این سخنان ریاکارانه و تحریک‌آمیز است.»
کومبوس گفت استنادهای اردوغان به منشور سازمان ملل در تضاد آشکار با سابقه ترکیه در قبال این جزیره تقسیم‌شده مدیترانه‌ای قرار دارد.
او گفت: «این یک نقض مستمر، یک اقدام تجاوزکارانه، اشغالگری است. بنابراین نمونه‌ای بسیار روشن از فاصله میان گفتار و کردار، حرف و عمل است.»
اردوغان در سخنرانی خود در سازمان ملل در ۲۲ سپتامبر حمله‌ای تند علیه اسرائیل انجام داد و دولت اسرائیل را به امتناع از پایان دادن به «اشغالگری» متهم کرد و گفت غزه به «غیرانسانی‌ترین و شرم‌آورترین اردوگاه کار اجباری زمانه ما» تبدیل شده است. او همچنین اسرائیل را به داشتن «ذهنیت نسل‌کشی» متهم کرد. اسرائیل بارها اتهامات مربوط به ارتکاب نسل‌کشی در غزه را رد کرده است.
قبرس از سال ۱۹۷۴ تقسیم شده است؛ زمانی که پس از یک کودتای مورد حمایت حکومت نظامیان وقت یونان، مداخله نظامی ترکیه رخ داد و جزیره دو نیم شد. جمهوری قبرس که در سطح بین‌المللی به رسمیت شناخته شده است، بخش جنوبی را کنترل می‌کند و یک‌سوم شمالی با حمایت ترکیه در اختیار قبرسی‌های ترک است. جمهوری خودخوانده قبرس شمالی تنها از سوی ترکیه به رسمیت شناخته می‌شود و یک منطقه حائل تحت نظارت سازمان ملل دو طرف را از هم جدا می‌کند.
تلاش‌ها برای وحدت این جزیره بارها متوقف شده است. چارچوب مورد حمایت سازمان ملل بر یک فدراسیون دو منطقه‌ای و دو جامعه‌ای متمرکز بوده است، در حالی که ترکیه در سال‌های اخیر از راه‌حل دو دولتی حمایت کرده است.
کومبوس گفت قبرس خواهان ازسرگیری مذاکرات از نقطه‌ای است که در سال ۲۰۱۷ متوقف شد، اما استدلال کرد که پیشرفت در نهایت به آنکارا بستگی دارد.
او گفت: «ما نیاز داریم ترکیه به رهبری قبرسی‌های ترک چراغ سبز بدهد» و افزود که رویکرد دو دولتی «با همه آنچه این سازمان و شورای امنیت سازمان ملل تصمیم گرفته‌اند، در تضاد است.»
سازمان ملل اخیراً تلاش‌ها برای احیای این فرایند را تشدید کرده است. آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، از ۲۸ تا ۲۹ ژوئیه به قبرس سفر کرد و به‌طور جداگانه و مشترک با خریستودولیدیس و توفان ارهورمان، رهبر قبرسی‌های ترک، دیدار کرد تا مذاکرات را به سمت «یک راه‌حل جامع و پایدار» پیش ببرد.
کومبوس همچنین نگرانی خود را درباره احتمال دستیابی ترکیه به جنگنده‌های اف-۳۵ آمریکایی مطرح کرد.
او گفت: «این موضوع البته برای ما و همچنین دیگر کشورهای منطقه نگران‌کننده است. نمی‌توانیم این را به‌عنوان یک روز عادی کاری بپذیریم. این مسئله مهم است. توازن‌های منطقه‌ای را بر هم می‌زند.»
در همان حال، قبرس به‌طور قابل توجهی به واشینگتن نزدیک‌تر شده است.
کومبوس گفت روابط آمریکا و قبرس «احتمالاً در حال حاضر در بالاترین سطحی است که تاکنون داشته‌ایم» و به گفت‌وگوی راهبردی، همکاری نظامی، رزمایش‌های مشترک و تلاش برای سازگار کردن تأسیسات قبرس با دارایی‌های مورد استفاده آمریکا و شرکای ناتو اشاره کرد.
اوایل همین ماه، واشینگتن معافیت قبرس از محدودیت‌های مقررات بین‌المللی تجارت تسلیحات آمریکا را برای سال مالی ۲۰۲۷ تمدید کرد و به این ترتیب انتقال اقلام و خدمات دفاعی آمریکایی مجاز شد. قبرس همچنین واجد شرایط فروش نظامی خارجی آمریکا و برنامه اقلام دفاعی مازاد است.
کومبوس گفت: «می‌خواهیم مطمئن شویم که شریکی فعال و مفید در نظام بین‌الملل هستیم» و استدلال کرد که موقعیت قبرس و روابط نزدیک آن با اسرائیل، کشورهای خلیج فارس، اروپا و آمریکا به آن نقشی منطقه‌ای فزاینده مهم می‌دهد.
سیدنی فینور از فاکس نیوز در تهیه این گزارش مشارکت داشت.