نتانیاهو سازمان ملل را به صحنه نمایش انتخاباتی تبدیل کرد – اما آیا اسرائیلی‌ها این نمایش را می‌خرند؟

بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر، روز چهارشنبه به نیویورک پرواز کرد تا یک تصویر قدرتمند برای کارزار انتخاباتی به دست آورد، در حالی که ظاهراً باید از تصویری دیگر چشم‌پوشی می‌کرد.

تصویر نخست تضمین‌شده بود: نتانیاهو در برابر پس‌زمینه مرمر سبز پشت تریبون سازمان ملل، با انگلیسی بی‌نقص سخن می‌گوید و تنها ۳۳ روز پیش از روز انتخابات از اسرائیل و سربازانش در برابر مخاطبی بین‌المللی و خصمانه دفاع می‌کند.

تصویر دوم – ایستادن نخست‌وزیر در کنار دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا – در برنامه نبود و ترتیب دادن آن عملاً غیرممکن به نظر می‌رسید. ترامپ قرار بود پنجشنبه را در واشینگتن با شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین، بگذراند، در حالی که نتانیاهو باید همان بعدازظهر نیویورک را ترک می‌کرد تا پیش از آغاز شبات و عید سوکوت به اسرائیل بازگردد.

برخلاف آریل شارون، نخست‌وزیر پیشین، که تقریباً همیشه بر بازگشت از سفرهای خارجی پیش از شبات تأکید داشت، نتانیاهو عموماً مشکلی با گذراندن شبات در شهری خارجی و پرواز به خانه پس از آن ندارد. مثلاً سال گذشته او سخنرانی سازمان ملل خود را روز جمعه ایراد کرد و دوشنبه در واشینگتن با ترامپ دیدار کرد.

اما امسال، در میانه یک کارزار انتخاباتی، ماندن در خارج از کشور تا آغاز سوکوت تصویری نبود که او می‌خواست ارائه دهد.

این ناهماهنگی در برنامه‌ریزی – و ناتوانی در ترتیب دادن دیدار با ترامپ – ناگزیر بحث درباره یک بی‌اعتنایی را به راه انداخت. اما پس از هشت دیدار نتانیاهو و ترامپ از زمان بازگشت رئیس‌جمهور به قدرت، از جمله دیداری کمتر از دو ماه پیش، گفتن اینکه ترامپ به نتانیاهو «بی‌اعتنایی» کرده است، بزرگ‌نمایی است.

نکته گویا این است که ترامپ – که تا کنون به‌طور آشکار از کارزار انتخاباتی کنار مانده و حتی ماه گذشته به فاکس نیوز گفت «مناسب‌ترین کار برای من کنار ماندن از انتخابات اسرائیل است»، هرچند در مقطعی «ممکن است از کسی حمایت کنم» – روز چهارشنبه پیوندی به گزارشی از نیوزمکس درباره نظرسنجی هفته گذشته کانال ۱۳ منتشر کرد. آن نظرسنجی برای نخستین بار نشان داد ائتلاف نتانیاهو با ۵۴ در برابر ۵۰ از احزاب صهیونیست اپوزیسیون پیشی گرفته است.

انگار ترامپ به نتانیاهو می‌گفت: «ببین، بیبی، این بار ممکن است عکسی با من نصیبت نشود، اما این را داشته باش.»

مهم نیست که تا عصر چهارشنبه، نظرسنجی تازه‌تری از کانال ۱۳ از آن نظرسنجی پیشی گرفته بود و نشان می‌داد روند معکوس شده است. احزاب صهیونیست اپوزیسیون، به‌استثنای حزب یوآز هندل و یارون زلخا، اکنون با ۵۲ در برابر ۵۱ از ائتلاف نتانیاهو – با احتساب حزب جدید عوفر وینتر – پیش بودند.

پرسش مرتبط‌تر این است که آیا نتانیاهو در این انتخابات اصلاً به عکس دیگری با ترامپ نیاز دارد – یا به‌طور دقیق‌تر، چنین عکسی واقعاً چه ارزش انتخاباتی دارد.

اقدامات پیشین ترامپ برای تقویت نتانیاهو پیش از انتخابات – اعلام به رسمیت شناختن حاکمیت اسرائیل بر بلندی‌های جولان ۱۹ روز پیش از انتخابات آوریل ۲۰۱۹، یا رونمایی از «معامله قرن» یک ماه و چهار روز پیش از انتخابات مارس ۲۰۲۰ – به پیروزی انتخاباتی روشن و قاطع منجر نشد.

علاوه بر این، جایگاه ترامپ نزد افکار عمومی اسرائیل – و حتی نزد راست اسرائیل – آنچه پیش‌تر بود نیست. نظرسنجی ماه ژوئیه مؤسسه دموکراسی اسرائیل نشان داد درصد اسرائیلی‌هایی که معتقد بودند امنیت اسرائیل برای ترامپ محوریت دارد، از ۶۰ درصد در مارس به ۲۸ درصد سقوط کرده است.

این به آن معنا نیست که حمایت ترامپ بی‌معنا خواهد بود. معنایش این است که ارزش سیاسی یک دست‌دادن دیگر ممکن است کمتر از هفت سال پیش باشد.

اگر عکس با ترامپ غایب بود، عکس سازمان ملل تضمین‌شده بود – و در این کارزار انتخاباتی، ممکن است ارزشمندتر از آن دو باشد.

سخنرانی پنجشنبه پانزدهمین باری بود که نتانیاهو به‌عنوان نخست‌وزیر شخصاً در مجمع عمومی سازمان ملل سخن می‌گفت. در سال ۲۰۲۰، در میانه همه‌گیری کووید، او از طریق ویدئوی پیش‌ضبط‌شده سخن گفت.

هر بار که او در آنجا سخن گفته، سه مخاطب متمایز را خطاب قرار داده است: دیپلمات‌های حاضر در سالن و رؤسایشان در پایتخت کشورهایشان؛ افکار عمومی بین‌المللی – عمدتاً آمریکایی؛ و افکار عمومی اسرائیل. با این حال، هر بار سخنرانی عمدتاً به یکی از این مخاطبان نشانه گرفته شده است.

بهترین نمونه سخنرانی‌ای که به جامعه دیپلماتیک نشانه گرفته شده بود، در سال ۲۰۱۱ بود، زمانی که نتانیاهو اندکی پس از آن پشت تریبون رفت که محمود عباس، رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین، رسماً درخواست به رسمیت شناختن کامل کشور فلسطین را به دبیرکل سازمان ملل ارائه کرد.

نتانیاهو استدلال کرد که صلح را نمی‌توان از طریق قطعنامه‌های سازمان ملل ساخت، حتی اگر «اکثریت خودکار» این سازمان «بتواند تصمیم بگیرد که خورشید از غرب طلوع می‌کند.»

این درخواستی مستقیم از هیئت‌های مختلف بود که فلسطین را به‌عنوان کشور عضو سازمان ملل به رسمیت نشناسند.

پیام او بیشتر خطاب به دیپلمات‌ها بود تا افکار عمومی، و برای جلب نظر آنان، تعهد خود به سخنرانی سال ۲۰۰۹ در دانشگاه بار-ایلان را تکرار کرد و در صحنه جهانی تأیید کرد که کشور فلسطینی غیرنظامی‌شده در کنار یک کشور یهودی به رسمیت شناخته‌شده را می‌پذیرد.

این استفاده نتانیاهو از سخنرانی سالانه مجمع عمومی سازمان ملل به‌عنوان ابزاری دیپلماتیک بود.

دقیقاً سال بعد، در ۲۰۱۲، او از همان تریبون استفاده کرد تا از سر دیپلمات‌ها بگذرد و مستقیماً با افکار عمومی بین‌المللی سخن بگوید.

این احتمالاً به‌یادماندنی‌ترین سخنرانی او در سازمان ملل بود – همان که در آن خطی سرخ و ضخیم روی یک بمب کارتونی به سبک وایل ای. کایوتی کشید تا نقطه‌ای را مشخص کند که ایران نباید از آن فراتر رود و به سلاح هسته‌ای نزدیک شود.

این اقدام طراحی شده بود تا رهبران جهان حاضر در سالن را دور بزند و مستقیماً با افکار عمومی ارتباط برقرار کند. برای دوربین تلویزیون ساخته شده بود و کسی را هدف گرفته بود که در آیووا یا فلوریدا کانال عوض می‌کند و می‌تواند نگاهی به صفحه بیندازد و بی‌درنگ مخمصه ژئوپلیتیک اسرائیل را درک کند.

آن سخنرانی، که در اواخر سپتامبر ۲۰۱۲ ایراد شد، تنها شش هفته پیش از انتخابات ریاست‌جمهوری بسیار رقابتی آمریکا میان باراک اوباما و میت رامنی برگزار شد. نتانیاهو در آن زمان در اختلافی تلخ با اوباما بر سر ضرورت تعیین خطوط سرخ برای ایران گرفتار بود.

نتانیاهو با درک اینکه از طریق کانال‌های دیپلماتیک سنتی هیچ پیشرفتی با رئیس‌جمهور ندارد، پرونده خود را به‌صورت بصری به مردم آمریکا برد. آنان مخاطب اصلی او بودند.

اما شب پنجشنبه، مخاطب اصلی نه دیپلمات‌های حاضر در سالن بودند – و نه کسانی که پس از انتخاب تحریم سخنرانی از بیرون تماشا می‌کردند – و نه افکار عمومی گسترده‌تر بین‌المللی.

این بار مخاطب اصلی افکار عمومی اسرائیل بود، که ۳۳ روز دیگر رأی خواهند داد و تعیین خواهند کرد که آیا این سخنرانی سازمان ملل ممکن است آخرین سخنرانی نتانیاهو به‌عنوان نخست‌وزیر بوده باشد.

از میان تمام دفعاتی که نتانیاهو در مجمع عمومی سازمان ملل سخن گفته، این نخستین بار در میانه یک کارزار انتخاباتی اسرائیل بود. تنها سخنرانی پیشین که حتی به آن نزدیک بود، سخنرانی خط سرخ در ۲۰۱۲ بود. انتخابات جدید دو هفته پس از بازگشت نتانیاهو به خانه اعلام شد و در ژانویه ۲۰۱۳ برگزار شد.

جالب اینکه نتانیاهو در آن سفر نیز با رئیس‌جمهور آمریکا دیدار نکرد – هرچند در ۲۰۱۲، برخلاف اکنون، واقعاً بی‌اعتنایی اوباما بود.

تصویر دست‌دادن دیگری با ترامپ بی‌شک برای کارزار نتانیاهو سودمند بود. اما در این کارزار خاص، تصاویر او در حال سرزنش جهانی خصمانه ممکن است به همان اندازه ارزشمند باشد – اگر نه بیشتر.

در کارزار سپتامبر ۲۰۱۹، عکس‌های نتانیاهوی خندان در حال دست‌دادن با ترامپ همه‌جا بود.

پیام این بود که نتانیاهو از نظر دیپلماتیک در سطحی دیگر است و می‌تواند گوشی را بردارد و به هر رهبر جهانی که بخواهد دست یابد: ترامپ، ولادیمیر پوتین روسیه، یا نارندرا مودی هند.

نتانیاهو در آن زمان بر پایه قدرت روابط دیپلماتیکی که ساخته بود مبارزه انتخاباتی می‌کرد.

اکنون او بر پایه خصومت دشمنانش مبارزه می‌کند.

و هیچ مکانی در جهان این خصومت را بیشتر از سازمان ملل تجسم نمی‌بخشد. نتانیاهو در آنجا ایستاده و در برابر جهانی خصمانه می‌ایستد – در برابر امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه، اندی برنهام، نخست‌وزیر بریتانیا، زهران ممدانی، شهردار نیویورک، رجب طیب اردوغان، رئیس‌جمهور ترکیه، و بسیاری دیگر – و این در این کارزار انتخاباتی بالقوه ارزشمندتر از عکس دیگری با ترامپ است.

افکار عمومی اسرائیل پیش‌تر می‌داند که نتانیاهو به‌طور منظم با رئیس‌جمهور آمریکا دیدار می‌کند. در برابر موج‌های خصومت بین‌المللی که اسرائیل را درمی‌نوردد، آنچه ممکن است اکنون بفروشد، توانایی پس‌راندن آن خصومت است.

این تصویری بود که نتانیاهو شب پنجشنبه در پی ساختن آن بود، و مخاطب آن جهان نبود، بلکه رأی‌دهندگان اسرائیل بودند.

یوناتان اوریش، مشاور ارشد نتانیاهو، پیش‌تر پستی تمسخرآمیز در شبکه‌های اجتماعی منتشر کرده بود که انگلیسی نخست‌وزیر را با انگلیسی گادی آیزنکوت مقایسه می‌کرد. سخنرانی سازمان ملل این پیام را در زمان واقعی به خانه رساند.

اما آیا مهم است؟

آیا مثلاً کسانی که به دموکرات‌ها رأی می‌دهند، سخنرانی نتانیاهو در سازمان ملل را می‌شنوند و می‌گویند: «واو، این همان مدافعی است که در صحنه جهانی به آن نیاز داریم؟» آشکارا نه.

اما کسانی که میان لیکود نتانیاهو و یاشار آیزنکوت مرددند، یا به یکی از احزاب کوچک‌تر در هر یک از دو بلوک فکر می‌کنند، ممکن است تحت تأثیر اجرای استادانه‌ای در صحنه جهانی قرار بگیرند که می‌ترسند آیزنکوت توان ارائه آن را نداشته باشد.

نتانیاهو ظاهراً معتقد است که مهم است. وگرنه چرا سفری طاقت‌فرسای ۲۴ ساعته در عرض اقیانوس اطلس را بدون دیدار تضمین‌شده با رئیس‌جمهور انجام دهد؟

در طول سال‌ها درباره استفاده نتانیاهو از ابزارهای صحنه‌آرایی و ترفندها در سازمان ملل برای رساندن پیامش بسیار نوشته شده است.

بمب کارتونی ابزار صحنه‌آرایی نمونه بود، اما موارد دیگری نیز بوده است. در ۲۰۰۹، او نقشه‌های اصلی نازی‌ها از اردوگاه کار اجباری آشویتس-بیرکناو را تکان داد تا با انکار هولوکاست که محمود احمدی‌نژاد، رئیس‌جمهور وقت ایران، که آن سال در برابر این نهاد جهانی سخن گفته بود، مقابله کند.

در ۲۰۱۵، نتانیاهو ۴۴ ثانیه در سکوت کامل پشت تریبون ایستاد تا به «سکوت کرکننده» جهان درباره تهدیدهای ایران برای نابودی اسرائیل اعتراض کند.

و در ۲۰۲۳، درست پیش از هفتم اکتبر، او با یک ماژیک سبز پشت تریبون ایستاد و نقشه‌ای را نشان داد که «خاورمیانه جدید» را به تصویر می‌کشید و توافق عادی‌سازی احتمالی با عربستان سعودی را برجسته می‌کرد که در آن زمان بسیار در هاله‌ای از ابهام به نظر می‌رسید.

امسال، خود سازمان ملل – با پس‌زمینه مرمر سبز و همه چیز – ابزار صحنه‌آرایی بود: نتانیاهو با مهارت از آن استفاده کرد تا خود را مردی نشان دهد که مایل و به‌طور منحصربه‌فرد توانا به ورود به لانه شیر و مقابله با جهان است.

اما آیا در پتخ تیکوا جواب می‌دهد؟ آیا وقتی اسرائیلی‌ها رأی می‌دهند مهم خواهد بود؟ یا این انتخابات چنان تحت سلطه مسئولیت هفتم اکتبر و قانون سربازی حردی‌ها (یهودیان ارتدکس افراطی) است که این نوع نمایش سیاسی تأثیری نخواهد داشت؟

با توجه به زمانی و تلاشی که نتانیاهو برای انجام این سفر در این فاصله نزدیک به انتخابات صرف کرد، او ظاهراً معتقد است که ممکن است مهم باشد.