:
دبی — به گفته منابع آگاه، تلاشها برای احیای مذاکرات به منظور پایان دادن به جنگ میان آمریکا و ایران با مقاومت تولیدکنندگان بزرگ نفت خلیج فارس مواجه شده است؛ کشورهایی که اکنون با هرگونه سازش با تهران مخالف شدهاند.
:
میانجیگرانی از جمله قطر در تلاشاند تا دور تازهای از مذاکرات را در عمان در سریعترین زمان ممکن، شاید هفته آینده، برگزار کنند تا واشینگتن و تهران را به بازگشایی تنگه هرمز و آغاز روند پایان دادن به جنگ ترغیب کنند. دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، روز سهشنبه گفت که معتقد است دو طرف بهزودی بار دیگر دیدار خواهند کرد.
کشورهای خلیج فارس عموماً بر این باورند که ترامپ نباید تنش نظامی با ایران را تشدید کند. اما به گفته این منابع، عربستان سعودی و امارات متحده عربی — دو قدرت نفتی منطقه — در حال لابیگری با دولت ترامپ هستند تا فشار اقتصادی بر ایران را حفظ کند و به امتیازاتی که تحریمها یا محاصره دریایی نیروی دریایی آمریکا را کاهش دهد، تن ندهد.
عربستان سعودی بهطور خاص پس از آنکه متحدان شبهنظامی حوثی ایران در یمن شروع به فشار بر محمولههای دریایی این کشور از طریق دریای سرخ کردند، با موانع تازهای برای رساندن نفت خود به بازار روبهرو شده است.
به گفته این منابع، فشار کشورهای خلیج فارس بر انبوهی از موانع دیگر بر سر راه توافق افزوده است. این موانع شامل تمایل خود ترامپ به حفظ محاصره، نگرانی تهران از اینکه هرگونه مذاکره صرفاً یک اقدام وقتکشانه برای آمریکا باشد تا از انتخابات میاندورهای عبور کند و سپس به حمله بازگردد، و لحن تهاجمیتر فزاینده تندروهای ایرانی در حالی که فشار اقتصادی آمریکا شدیدتر میشود، است.
:
بهمنام بن طالبلو، مدیر ارشد برنامه ایران در بنیاد دفاع از دموکراسیها، یک اندیشکده واشینگتننشین، با اشاره به کشورهای خلیج فارس گفت: «شاید هیچ نیرویی بزرگتر از فعالسازی مجدد تهدید حوثیها در جنوب توسط رژیم [ایران] — پس از ماهها مسدود کردن کشتیرانی در تنگه هرمز — کشورهای شورای همکاری خلیج فارس را به همسویی با تحریمهای آمریکا سوق ندهد.» او افزود: «اینها هزینهها و پیامدهای زیادهروی ایران در بازی قدرت است.»
یک مقام کاخ سفید گفت که تحریمها و محاصره، آمریکا را در موضع قدرتمندی در قبال ایران قرار داده است.
این مقام گفت: «در حالی که رئیسجمهور ترامپ در شرایط مناسب آماده گفتوگو با ایران است، نیازی به مذاکره با ایرانیها ندارد.»
:
کشورهای عربی به رهبری عربستان سعودی در طول تابستان برای مذاکره با ایران فشار آورده بودند و حتی حاضر بودند توافقی را بپذیرند که برخی نفوذ ایران بر تنگه هرمز — یک آبراه حیاتی برای صادرات نفت آنها — را به رسمیت بشناسد.
:
اما به گفته این منابع، حملات تهران به کشتیهای سعودی در این آبراه و تشویق تلاشهای شبهنظامیان حوثی مورد حمایت ایران در یمن برای بستن مسیر جایگزین از طریق دریای سرخ، تردیدهایی در خلیج فارس ایجاد کرده است که ایران ممکن است در مورد توافق جدی نباشد.
به گفته برخی از این منابع، محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، نیز همین دیدگاه را دارد و اخیراً به مقامهای آمریکایی گفته است که آمریکا باید محاصره خود را تا زمانی که ایران مجبور به امضای توافق جدید شود، ادامه دهد.
مقامهای امارات متحده عربی که پیشتر گفته بودند کشورشان مشتاق پایان دادن به این مناقشه از طریق دیپلماسی است، اکنون آب سردی بر انتظارات برای مذاکره با ایران ریختهاند و گفتهاند که تشدید خشونتهای منطقهای و حملات به کشتیها نشان میدهد تهران عجلهای برای بازگشت به دیپلماسی ندارد.
آنها گفتند که کشورهای خلیج فارس نباید به کنترل دائمی ایران بر تنگه رضایت دهند.
:
دیگر کشورهای خلیج فارس، عمدتاً عمان و قطر، استدلال میکنند که منطقه پیشتر آسیب قابلتوجهی دیده است و میگویند پیشنهادهای بازگشایی مرحلهای هرمز و توقف حملات به کشورهای خلیج فارس، تنها راه عملی پایان دادن به این مناقشه است.
قطر در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل متحد در تلاش بوده است تا مذاکرات میان ایران و آمریکا را از سر بگیرد. به گفته منابع آگاه، وزیر امور خارجه ایران روز یکشنبه وارد دوحه شد تا درباره پیشنهادهای جدید، از جمله آتشبس هفتروزهای که میتواند زمینه پایان دادن به حملات ایران به کشتیرانی را در ازای لغو محاصره آمریکا فراهم کند، گفتوگو کند.
:
این ممکن است از همان ابتدا محکوم به شکست باشد. به گفته این منابع، آمریکا بهطور مرتب به قطر اطلاع داده است که ترامپ هیچ قصدی برای لغو تحریم دریایی ندارد. همچنین، در حالی که میانجیگران عربی گفتند دیپلماتهای ایرانی پیشنهادهای متعددی برای پایان دادن به جنگ ارائه کردهاند و بحران اقتصادی عمیقشونده در کشورشان را به رسمیت شناختهاند، اما گفتند پیام متفاوتی از سپاه پاسداران انقلاب اسلامی دریافت میکنند؛ سپاهی که اعلام کرده است فرمولهای جدید برای توافق را نمیپذیرد و برای یک جنگ طولانی آماده است.
:
سپاه پاسداران که وظیفه دفاع از رژیم را بر عهده دارد و بر ساختار قدرت در تهران مسلط است، خواهان بازگشت به شرایطی نزدیک به توافق اولیهای است که ترامپ در ژوئن با ایران منعقد کرد. آن توافق وعده میداد در ازای بازگشایی آبراه، تخفیف تحریمهای فروش نفت، دسترسی به داراییهای مسدودشده ایران و به رسمیت شناختن نقشی برای تهران در اداره تنگه هرمز فراهم شود.
آمریکا به میانجیگران گفته است که هیچ علاقهای به بازگشت به آن توافق ندارد و معتقد است فشار اقتصادی در نهایت تهران را مجبور به امضای توافقی با شرایطی مطلوبتر برای واشینگتن و کشورهای خلیج فارس خواهد کرد.