نیویورک — انور قرقاش، مقام ارشد اماراتی، روز یکشنبه خواستار دستیابی به یک چشمانداز راهبردی منطقهای شد؛ چشماندازی که کشورهای حوزه خلیج فارس را به جای آنکه همزمان با مذاکرات تهران و واشینگتن هدف حملات ایران قرار گیرند، در کانون گفتگوهای امنیتی با ایران بنشاند. او همچنین پیشبینی کرد جنگ با ایران طولانی خواهد شد و جامعه ایران همزمان با عبور از دوران ۳۷ ساله رهبری آیتالله علی خامنهای، دورهای از بیثباتی را تجربه خواهد کرد.
قرقاش، مشاور ارشد دیپلماتیک شیخ محمد بن زاید، رئیس امارات متحده عربی، روز یکشنبه در رویدادی در نیویورک با سردبیر المانیتور درباره روابط امارات با ایران، دیدگاه ابوظبی پیرامون رقابت با عربستان سعودی، مناقشه یمن و دیگر مسائل گفتگو کرد.
قرقاش درباره جنگ جاری میان آمریکا، اسرائیل و ایران که اکنون وارد هفتمین ماه خود شده است، گفت: «آنچه من پیشبینی میکنم یک مناقشه طولانیمدت است؛ البته نه لزوماً با همان شدت و سرعت، چرا که اگر به روند درگیریها از بهمنماه گذشته تا اسفند و پس از آن بنگریم، ریتم حملات تغییر کرده، اما اصل مناقشه تداوم یافته است.»
این مقام اماراتی این دوران را مقطعی پر از نااطمینانی توصیف کرد که ممکن است با بیثباتی در داخل ایران همراه باشد، و همزمان بر تمایل ابوظبی به اولویتدادن به دیپلماسی و حسن همجواری با همسایه خود تأکید ورزید. وی اظهار داشت: «ما دریافتهایم که برای مدتی با ایرانی بیثبات مواجه خواهیم بود.»
او با اشاره به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی افزود: «طبیعی است که در شرایط بحرانی، جریانی که ... سلاح در دست دارد، دست بالا را پیدا میکند. در نهایت ما با بحرانی چندمرحلهای روبهرو هستیم که زمانبر خواهد بود. ما همچنین با ایرانی مواجهیم که دیگر شبیه ۳۷ سال گذشته تحت اقتدار مرکزی آیتالله العظمی علی خامنهای نیست.»
وی افزود که برای مجتبی خامنهای، رهبر جدید، دشوار خواهد بود تا «جای خالی پدرش را پر کند». رهبر پیشین در اواخر فوریه در حمله هوایی اسرائیل جان باخت و فرزندش جانشین او شد که از زمان آغاز جنگ تاکنون در انظار عمومی دیده نشده است.
این مقام اماراتی که در سال ۲۰۲۵ به تهران سفر کرده و نامهای از سوی دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، درباره مذاکرات هستهای به خامنهای تحویل داده بود، خواستار تغییر نگرش در چگونگی پرداختن به مسائل امنیتی منطقه شد.
قرقاش گفت: «ایرانیها خود را هژمون منطقه میدانند. آنها ترجیح میدهند موضوعات راهبردی را با ایالات متحده به بحث بگذارند»، و خاطرنشان کرد که تهران مایل است با همسایگانش پیرامون مسائل معاملهای مانند داراییهای مسدودشده گفتگو کند. قرقاش تأکید کرد: «ما نیازمند طرز تفکری نوین هستیم؛ به گونهای که گفتگو درباره اینکه چه منطقهای میخواهیم، خواهان چه سطحی از ثبات هستیم و الزامات بنیادین توسعه — که پیوند عمیقی با ثبات دارد — چیست، هرچند میتواند در سطح ایران و آمریکا مطرح شود، اما باید در سطح ایران و اعراب نیز صورت گیرد.»
وی تصریح کرد: «منطقه نمیتواند همواره از بحرانی به بحران دیگر بغلتد.»
آخرین مذاکرات مستقیم میان آمریکا و ایران در ماه ژوئیه برگزار شد که نقشه راهی را برای آتشبس و نیز رایزنیهایی درباره برنامه هستهای ایران و آزادی کشتیرانی در تنگه هرمز ارائه کرد. با این حال، ایران کماکان عبور و مرور از این آبراهه را محدود کرده و محاصره دریایی ایران از سوی ایالات متحده همچنان برقرار است.
قرقاش گفت که ایران باید در هرگونه توافق جدید برای پایان دادن به جنگ «امتیاز بدهد و مصالحه کند» و تصریح کرد که «عدم تخاصم» بهویژه برای امارات حائز اهمیت است. امارات متحده عربی در جنگ جاری میان آمریکا، اسرائیل و ایران که از اواخر فوریه آغاز شد، به صورتی نامتناسب هدف قرار گرفته است.
همکاریهای خلیج فارس
قرقاش با کماهمیت جلوه دادن رقابت میان امارات و عربستان سعودی گفت: «حوزههای اشتراک منافع میان ما و عربستان سعودی بسیار فراتر از هرگونه اختلافنظر میان دو کشور است.»
امارات و عربستان در سالهای اخیر بر سر شماری از مسائل منطقهای دچار اختلافنظر شدهاند که بارزترین نمود آن در یمن بود؛ جایی که نیروهای دولت مورد حمایت عربستان در ژانویه مناطقی را که در کنترل جداییطلبان شورای انتقالی جنوب (مورد حمایت امارات) بود، تصرف کردند.
قرقاش در خصوص مناقشه کنونی یمن گفت: «ما در نهایت برای حل این بحران به گفتگوی یمنی-یمنی نیاز داریم.»
حوثیهای تحت حمایت ایران در اوایل ماه جاری کنترل کامل سواحل یمن در دریای سرخ، از جمله بخش یمنی تنگه بابالمندب را در دست گرفتند. عربستان سعودی به دلیل اختلال در تنگه هرمز، مسیر صادرات نفت خود را به این آبراهه حیاتی منطقهای تغییر داده است.
با این حال، قرقاش گفت تلاشها برای ارتقای همکاری میان امارات، عربستان و دیگر اعضای شورای همکاری خلیج فارس در بحبوحه این جنگ، نتایج مثبتی به همراه نداشته است.
وی گفت: «نفوذ و تأثیرگذاری جهان عرب و کشورهای منطقه در این جنگ حداقلی بوده است. ما فرصت اتخاذ یک موضع مؤثر در شورای همکاری خلیج فارس، همانند آنچه در سال ۱۹۹۰ در جریان حمله عراق به کویت انجام دادیم، را از دست دادیم.»
کشورهای حاشیه خلیج فارس در آن زمان حمله عراق را محکوم کرده و از ائتلاف به رهبری آمریکا که در نهایت نیروهای صدام حسین را از کویت بیرون راند، حمایت کردند.
قرقاش با بیان اینکه خلیج فارس باید برای رسیدن به یک موضع واحد در جنگ کنونی «دوباره تلاش کند»، تأکید کرد که همصدایی، منطقه را «قدرتمندتر» خواهد کرد.
سوریه و لبنان
قرقاش احمد الشرع، رئیسجمهور سوریه، را در شیوه حکمرانیاش تا به امروز فردی «عملگرا» و «عقلانی» توصیف کرد و گفت امارات متعهد به افزایش سرمایهگذاری در این کشور است.
امارات در ابتدا نسبت به الشرع — که گروه جهادی وی، هیئت تحریر الشام، رژیم بشار اسد را در اواخر سال ۲۰۲۴ سرنگون کرد — با احتیاط برخورد میکرد. اما با وجود مخالفت ابوظبی با اسلام سیاسی در منطقه، امارات اخیراً سرمایهگذاریهای خود را در سوریه افزایش داده است.
قرقاش در پی سفر ماه گذشته هیئت اقتصادی ارشد اماراتی به بیروت، دیدگاهی به همان اندازه خوشبینانه نسبت به لبنان ابراز داشت.
او با اشاره به جوزف عون، رئیسجمهور، و نواف سلام، نخستوزیر لبنان، گفت: «به گمانم لبنان دارای رئیسجمهور و نخستوزیری مصمم است و ما تلاش میکنیم تا جایی که امکان دارد کمک کنیم.»
قرقاش در مورد اسرائیل اظهار داشت که امارات انتخابات آتی در ماه اکتبر را دنبال میکند و خواهان افزایش کمکها به غزه، خلع سلاح حماس و توقف شهرکسازیهای اسرائیل در کرانه باختری است.
انتخابات اسرائیل
قرقاش در پاسخ به پرسشی درباره انتخابات آتی اسرائیل گفت که امارات نگران چشمانداز تداوم سیاستهای دولت راستگرا در کرانه باختری اشغالی است. وی گفت: «یکی از مسائلی که مایه نگرانی ماست، تشدید تنشهایی است که ممکن است به دلیل سیاستهای دولت راستگرا در کرانه باختری شاهد آن باشیم و این موضوع در زمینه مدیریت این بحران واقعاً برای ما دردسرساز خواهد بود.»
قرقاش با استراتژیک خواندن روابط ابوظبی با تلآویو، گفت امارات از روابط خود با اسرائیل برای تسهیل ارسال نزدیک به ۳.۹۵ میلیارد دلار کمک به غزه بهره برده است. وی همچنین بر حمایت امارات از طرح ۲۰ مادهای ترامپ تأکید کرد؛ طرحی که پیشرفت آن در ماههای اخیر به دلیل اختلافات بر سر خلع سلاح حماس تا حد زیادی متوقف شده است.