سازمان ملل متحد، ۱۷ سپتامبر (رویترز) - رهبران جهان سپتامبر هر سال برای شرکت در نشستهای چندروزه و عالیرتبه مجمع عمومی سازمان ملل متحد که از روز سهشنبه آغاز میشود، در نیویورک گردهم میآیند.
چه کسی چه زمانی سخنرانی میکند؟
سازمان ملل متحد در سال ۱۹۴۵ با ۵۱ عضو اولیه شکل گرفت و از آن زمان تاکنون به ۱۹۳ عضو افزایش یافته است. رهبران دو کشور ناظر غیرعضو — که در سازمان ملل با عنوان سریر مقدس (واتیکان) و کشور فلسطین شناخته میشوند — و یک نهاد ناظر عضو، یعنی اتحادیه اروپا، نیز امکان سخنرانی دارند. این ماه آغاز هشتاد و یکمین دوره این مجمع است.
بر اساس سنت، برزیل همواره نخستین کشور عضوی است که سخنرانی میکند. به گفته مقامات سازمان ملل، علت این امر آن است که در سالهای نخست تأسیس این نهاد بینالمللی، زمانی که دیگر کشورها برای سخنرانی پیشقدم نمیشدند، برزیل به عنوان نخستین کشور سخنرانی میکرد.
ایالات متحده به عنوان میزبان مقر اصلی سازمان ملل متحد در نیویورک، دومین کشوری است که در مجمع عمومی سخنرانی میکند.
پس از آن، فهرست سخنرانان بر اساس سلسلهمراتب اداری و معمولاً بر پایه اولویت ثبتنام تنظیم میشود. سران کشورها در ابتدا سخنرانی میکنند و پس از آنها معاونان سران، ولیعهدان، سران حکومتها، وزیران و سرپرستان ردهپایینتر هیئتها به سخنرانی میپردازند.
سخنرانیها چه مدت طول خواهد کشید؟
از رهبران خواسته میشود محدودیت زمانی داوطلبانه ۱۵ دقیقهای را رعایت کنند.
بر اساس سوابق سازمان ملل، یکی از طولانیترین سخنرانیها در افتتاحیه مجمع عمومی در سال ۱۹۶۰ توسط فیدل کاسترو، رهبر کوبا، ایراد شد که حدود ۴ ساعت و نیم به طول انجامید. معمر قذافی، رهبر لیبی، نیز در سال ۲۰۰۹ بیش از ۱ ساعت و نیم سخنرانی کرد.
آنها درباره چه موضوعاتی گفتوگو خواهند کرد؟
آغاز هر دوره مجمع عمومی یک موضوع و شعار ویژه دارد. رهبران ممکن است پیش از پرداختن به مباحث دلخواه خود، اشارهای گذرا به این شعار داشته باشند.
شعار امسال این مجمع عبارت است از: «احیای اعتماد، مدیریت تحول: سازمان مللی که برای همه کارآمد است.»
سایر موضوعاتی که رهبران جهان به احتمال زیاد در سخنرانیها و دیدارهای حاشیهای مجمع عمومی به آنها خواهند پرداخت، عبارتاند از:
هوش مصنوعی. نشست عالیرتبه مجمع عمومی تنها چند هفته پس از آن برگزار میشود که شماری از مدیران و پیشگامان صنعت هوش مصنوعی خواستار کاهش هماهنگ روند توسعه این فناوری فزاینده شدند؛ آنان هشدار دادند که این فناوری ممکن است بهزودی خودبهخود ارتقا یابد و از کنترل انسان خارج شود.
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، روز چهارشنبه تأکید کرد که نمیتوان این هشدارها را نادیده گرفت و هوش مصنوعی محور اصلی گفتوگوهای او با رهبران جهان در هفته آینده خواهد بود. وی به خبرنگاران گفت کشورهایی که در خط مقدم فناوری هوش مصنوعی قرار دارند باید با یکدیگر ارتباط برقرار کرده و «سازوکارهای حفاظتی مشترک ایجاد کنند تا مانع از این رقابت مخرب شوند؛ رقابتی که میتواند روزی به فاجعهای عظیم در سطح جهانی بینجامد.»
به گفته دیپلماتها، ممکن است شورای امنیت سازمان ملل هفته آینده نشستی درباره هوش مصنوعی برگزار کند. این شورای ۱۵ عضوی برای نخستین بار در سال ۲۰۲۳ درباره هوش مصنوعی تشکیل جلسه داده بود.
ایران. مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، قرار است روز چهارشنبه و هفت ماه پس از آغاز جنگ میان ایالات متحده و اسرائیل با تهران، در مجمع عمومی سخنرانی کند.
با این حال، سفر او به نیویورک نامشخص به نظر میرسد. عباس موسوی، رئیس تشریفات پزشکیان، روز دوشنبه اعلام کرد هنوز مشخص نیست برای چند نفر از اعضای هیئت ایرانی و چه زمانی ویزای ایالات متحده صادر خواهد شد.
اگرچه دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، و رهبران چندین کشور میانجی برای پایان دادن به این جنگ نیز هفته آینده در سازمان ملل حضور خواهند داشت، دستیابی به گشایشی در این مسیر دیپلماتیک متوقفشده بعید به نظر میرسد.
دیپلماتها اعلام کردند شورای امنیت سازمان ملل ممکن است هفته آینده نشستی غیررسمی با رهبران عرب برگزار کند که انتظار میرود ایران محور اصلی گفتوگوهای آن باشد.
اوکراین. ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، در تلاش خواهد بود تا همزمان با کوششهای ترامپ برای میانجیگری و پایان دادن به جنگ، بیش از چهار سال پس از حمله روسیه به همسایهاش، حمایتهای بینالمللی را برای کییف جلب کند. او قرار است روز چهارشنبه در مجمع سخنرانی کند و سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه روسیه، نیز روز شنبه به ایراد سخنرانی خواهد پرداخت.
همچنین انتظار میرود شورای امنیت سازمان ملل متحد هفته آینده نشستی عالیرتبه درباره اوکراین برگزار کند. این شورا به دلیل برخورداری روسیه از حق وتو، تاکنون نتوانسته است اقدامی در راستای پایان دادن به این جنگ انجام دهد.
ترامپ در مقاطعی از اینکه نتوانسته است به جنگ پایان دهد ابراز ناامیدی کرده است؛ هدفی که او در آغاز دومین دوره ریاستجمهوریاش در ژانویه سال گذشته آن را در اولویت قرار داده بود. رئیسجمهور آمریکا در اوایل ماه جاری با ولادیمیر پوتین، همتای روس خود، گفتوگو کرد، اما هنوز مشخص نیست که آیا برنامهای برای دیدار با زلنسکی در نیویورک دارد یا خیر.
اسرائیل/فلسطینیها. نتانیاهو که از سوی دادگاه کیفری بینالمللی به اتهام جنایات جنگی و جنایات علیه بشریت در غزه تحت تعقیب است — اتهاماتی که اسرائیل آنها را رد میکند — قرار است پنجشنبه هفته آینده در مجمع عمومی سخنرانی کند.
زهران ممدانی، شهردار نیویورک، معتقد است نتانیاهو باید بازداشت شود، اما در ماه ژوئیه اعلام کرد که صلاحیت قانونی برای این اقدام را ندارد. ممدانی روز چهارشنبه اظهار داشت برنامهای برای شرکت در تظاهرات اعتراضی علیه نتانیاهو در هفته آینده ندارد، اما به حق شهروندان نیویورک برای برگزاری راهپیمایی احترام میگذارد.
محمود عباس، رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین، بهصورت حضوری در مجمع عمومی شرکت نخواهد کرد. ایالات متحده، متحد نزدیک اسرائیل، بار دیگر اعلام کرده است که به او ویزا نخواهد داد. وی احتمالاً همانند سال گذشته بهصورت ویدیویی — همچنین در روز پنجشنبه — سخنرانی خواهد کرد.
دیپلماتها اعلام کردند احتمال دارد هفته آینده در حاشیه مجمع عمومی نشستی عالیرتبه برای پیشبرد راهکار دو کشوری میان اسرائیل و فلسطینیها برگزار شود، اما پیشرفتی در جهت این هدف پیشبینی نمیشود.
رقابت برای انتصاب دبیرکل جدید سازمان ملل
رقابت برای انتصاب دبیرکل جدید سازمان ملل. سازمان ملل متحد فرایند انتخاب دبیرکل جدید را آغاز کرده است، اما هنوز هیچ گزینه پیشتازی مشخص نیست.
دومین دوره پنجساله گوترش در ۳۱ دسامبر ۲۰۲۶ به پایان میرسد. احتمالاً هفته آینده در حاشیه مجمع عمومی، رایزنیها و گمانهزنیهایی درباره جانشین او مطرح خواهد شد.
شورای امنیت سازمان ملل باید بر سر معرفی یک نامزد به مجمع عمومی ۱۹۳ عضوی برای رأیگیری توافق کند؛ به این معنا که پنج عضو دارای حق وتو در شورا — بریتانیا، چین، فرانسه، روسیه و آمریکا — باید بر سر این گزینه به توافق برسند.
سودان
سودان. به گفته دیپلماتها، احتمال دارد نشستی عالیرتبه درباره مناقشه سودان در حاشیه مجمع عمومی برگزار شود. جنگ سودان که در آوریل ۲۰۲۳ در پی نبرد بر سر قدرت میان ارتش و نیروهای پشتیبانی سریع آغاز شد، به آوارگی بیش از ۱۴ میلیون نفر انجامیده و یکی از وخیمترین بحرانهای انسانی جهان را رقم زده است.
ژنرال عبدالفتاح البرهان، فرمانده ارتش سودان و رئیس دولت پس از سرنگونی عمر البشیر در سال ۲۰۱۹، قرار است روز پنجشنبه در مجمع عمومی سخنرانی کند.
اقلیم
اقلیم. در شرایطی که جهان برای محدود کردن گرمایش زمین به ۱.۵ درجه سانتیگراد بالاتر از سطوح پیش از دوران صنعتی — بر اساس توافقنامه اقلیمی ۲۰۱۵ پاریس — در تقلاست، انتظار میرود رهبران کشورهای جزیرهای کوچک و دیگر کشورهای آسیبپذیر در برابر تغییرات اقلیمی بار دیگر خواستار اقدام فوری شوند. ماه اوت نخستین ماهی از نوامبر ۲۰۲۵ بود که میانگین دمای جهان در آن از مرز ۱.۵ درجه سانتیگراد فراتر رفت.