به گزارش رسانههای دولتی، روز دوشنبه یک روحانی سنی ایرانی در جنوب شرقی ناآرام کشور به قتل رسید؛ این سومین مورد کشته شدن یک مقام مذهبی ارشد سنی طی سه ماه گذشته است.
آنچه رخ داد:
جمشید روکشانی نسب، شهردار زاهدان، مرکز استان سیستان و بلوچستان، اعلام کرد که مولوی یوسف گورگیج توسط افراد مسلح ناشناس در خارج از منزلش «ترور» شده است. به گفته خبرگزاری رسمی جمهوری اسلامی (ایرنا)، شهردار افزود که گورگیج «به طور فعال علیه عناصر تفرقهافکن و مزدوران صهیونیستی فعالیت میکرده است.»
مقامات ایرانی معمولاً گروههای مخالف را بدون ارائه شواهد به اسرائیل و ایالات متحده مرتبط میدانند.
شبکه بینالملل ایران که مقر آن در لندن است، گزارش داد که برخی رسانههای محلی این حمله را به گروه «جیشالعدل» نسبت دادهاند، اما تاکنون هیچ گروهی مسئولیت آن را بر عهده نگرفته است.
جیشالعدل یک گروه جهادی سنی افراطی است که خواهان استقلال استان جنوب شرقی سیستان و بلوچستان ایران است. اکثریت ساکنان این استان را اعضای قوم بلوچ تشکیل میدهند که در کشوری با اکثریت شیعه، عمدتاً پیرو مذهب سنی هستند.
چرا اهمیت دارد:
مرگ گورگیج سومین مورد کشته شدن یک رهبر برجسته سنی در ایران از ماه ژوئیه (تیر/مرداد) تاکنون است. هفته گذشته، ماموستا محمد نهضتی، روحانی سنی کُرد، در استان آذربایجان غربی در شمال غرب ایران به قتل رسید. سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مسئولیت این حمله را به گروههای جداییطلب کُرد در منطقه نسبت داد.
در ماه ژوئیه نیز، مولوی محمد انور ریگی، امام جمعه سنی در سیستان و بلوچستان، توسط افراد مسلح ناشناس در میرجاوه واقع در مرز پاکستان به قتل رسید.
سیستان و بلوچستان یکی از محرومترین استانهای ایران است و از زیرساختهای ضعیف، خدمات محدود و نرخ بالای بیکاری رنج میبرد. طبق آمار مرکز آمار ایران، این استان تا اواخر سال ۲۰۲۴ با نرخ بیکاری ۱۲.۵ درصد، بالاترین نرخ بیکاری در کشور را داشت. این استان در سالهای اخیر نیز شاهد اعتراضاتی بر سر کمبود آب بوده است.
تعدادی از گروههای مسلح بلوچ در این استان فعالیت میکنند که بارزترین آنها جیشالعدل است. تعدادی از این گروههای مسلح بلوچ در دسامبر سال گذشته ادغام خود را اعلام کردند؛ موضوعی که به گزارش خبرنگار المانیتور در تهران، توسط جیشالعدل هماهنگ شده بود.
ایران اخیراً در جریان جنگهای منطقهای، سرکوب خود را در سیستان و بلوچستان تشدید کرده است. روز شنبه، سپاه پاسداران اعلام کرد که چهار «تروریست» و سه نفر از نیروهای امنیتی در درگیریهای ناشی از یک عملیات انتظامی کشته شدند. هفته گذشته نیز وزارت اطلاعات از شناسایی و دستگیری سه سلول وابسته به «گروههای تروریستی تکفیری» در جنوب شرقی خبر داد که منجر به بازداشت ۹ نفر و کشته شدن سه مبارز شد.
ایران معمولاً از اصطلاح «تکفیری» برای اشاره به گروههای جهادی سنی استفاده میکند که به معنای مرتد یا کافر شمرده شدن مسلمانان دیگر است.
در ماه اوت (مرداد/شهریور)، سپاه پاسداران از بازداشت سلول دیگری در سیستان و بلوچستان خبر داد.
بیشتر بخوانید:
اعدامها در ایران به طور نامتناسبی بر مردم سیستان و بلوچستان تأثیر گذاشته است. سازمان «حقوق بشر ایران» مستقر در نروژ اعلام کرد که از حداقل ۵۳۲ نفری که از ابتدای سال تا پایان اوت (شهریور) اعدام شدند، ۴۳ نفر (یا ۸ درصد) بلوچ بودند. این اقلیت قومی حدود ۳ درصد از جمعیت ایران را تشکیل میدهد.
حقوق بشر ایران افزود که بیشتر موارد از مجموع ۸۲ اعدام انجام شده در ماه اوت، مربوط به اتهامات قتل یا مواد مخدر بوده و هشت نفر نیز به دلایل امنیتی ملی اعدام شدهاند.