به گفته مقامات مطلع آمریکایی و خاورمیانهای، ایران تولید موشکهای بالستیک خود را با استفاده از قطعات ذخیرهشده و کار در تأسیسات زیرزمینی از سر گرفته است؛ اقدامی که دستاورد بزرگی را که آمریکا و اسرائیل مدعی آن بودند، خدشهدار میکند.
برخی از این مقامات اعلام کردند که علیرغم حملات سنگین به پایگاههای موشکی و تأسیسات صنعتی ایران در مرحله اولیه جنگ، تهران مشغول مونتاژ موشکهای سوخت مایع (که باید درست قبل از پرتاب سوختگیری شوند) و همچنین موشکهای سوخت جامد (که میتوان آماده شلیک نگهداری کرد) بوده است.
این مقامات گفتند که اطلاعات حاکی از فعالیت در چندین سایت زیرزمینی، از جمله تأسیسات موشکی خجیر در جنوب شرقی ایران است. همچنین ایران در حال تلاش برای ساخت نقاط مونتاژ جدید زیرزمینی است تا از هدف قرار گرفتن مجدد جلوگیری کند.
به گفته مقامات آمریکایی و منطقهای، تاکنون ایران عمدتاً موشکهای جدید را از قطعات موجود و با حجمی محدودتر از دوران پیش از جنگ مونتاژ میکند. آمریکا و اسرائیل تعدادی از تأسیسات صنعتی مورد نیاز برای تولید قطعات موشک و خود موشکها را آسیب رساندهاند و محاصره دریایی واردات قطعات و مواد اولیه سوخت جامد را دشوار کرده است.
تولید مجدد، دشواری تخریب کامل برنامه موشکی تهران را که یکی از اهداف جنگی بود که آمریکا و اسرائیل در ۲۸ فوریه آغاز کردند، برجسته میکند. این امر همچنین توانایی ایران را برای ادامه مقاومت در جنگ فرسایشی که عرضه سلاحهای آن را در برابر کاهش زرادخانههای رهگیر موشکی آمریکا و کشورهای حوزه خلیج فارس قرار میدهد، افزایش میدهد.
تال اینبار، تحلیلگر ارشد در «ائتلاف طرفداری از دفاع موشکی» مستقر در آمریکا، اظهار داشت: «وقتی بمباران تأسیسات متوقف شود، میتوان زیرساختهای آسیبدیده را جایگزین کرد و قطعات جدید را از کشورهای دیگر خریداری و در تأسیسات ذخیره نمود. بسیار سادهلوحانه است که فکر کنید ایران در حال بازسازی قابلیتهای تولید موشک خود نیست.»
دفتر نخستوزیر اسرائیل به درخواست برای کسب نظر پاسخ نداد.
یک مقام کاخ سفید به طور مستقیم به سوال اینکه آیا تهران تولید موشکهای بالستیک را از سر گرفته است، پاسخ نداد، اما گفت که تأسیسات هستهای ایران نابود شده و نیروهای نظامی آن به شدت تضعیف گردیدهاند. این مقام افزود: «ایران اکنون ضعیفتر از همیشه است و رئیسجمهور ترامپ هرگز اجازه نخواهد داد ایران به سلاح هستهای دست یابد.»
شین پارنل، سخنگوی اصلی پنتاگون، گفت که آمریکا «تا ۹۰ درصد از پایگاه صنعتی پهپاد، موشک بالستیک و نیروی دریایی ایران» را «نابود کرده» و توانایی ایران برای پرتاب موشک و پهپاد را «به طور قابل توجهی تضعیف» نموده است.
آمریکا و اسرائیل اوایل جنگ با هزاران حمله به سایتهای تولید، انبارها، موشکها و پرتابگرها، برنامه موشکی ایران را به شدت کاهش دادند. اما ایران از دوره آرامش امسال تابستان برای بازسازی قابلیتهای نظامی خود با این باور استفاده کرده است که آتشبس احتمالاً دوام نخواهد آورد.
یک مقام آمریکایی گفت که ایران احتمالاً پس از امضای توافق مقدماتی با ترامپ در اواسط ژوئن برای بازگشایی تنگه هرمز و آغاز مذاکرات برای پایان دادن به جنگ، تولید با نرخ پایین را از سر گرفته است. به گفته این مقام، تصور میشد تهران توانایی مونتاژ حداقل چند صد موشک از قطعات موجود را داشته باشد.
جیم لمسون، پژوهشگر مهمان در کالج کینگ لندن و تحلیلگر سابق سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (CIA) که متخصص امور نظامی ایران است، گفت که ایران پیش از جنگ قطعاتی شامل کلاهکهای نهایی، بدنههای موشک و سیستمهای هدایت و کنترل را ذخیره کرده بود.
او به عکسها و فیلمهای قدیمیتری اشاره کرد که ایران منتشر کرده و بسیاری از این قطعات را در کنار دیوارهای تأسیسات زیرزمینی چیده شده نشان میدهد. تعداد موشکهای جدیدی که ایران میتواند تولید کند، به عمق این انبارها و تعداد تأسیسات زیرزمینی فعال بستگی دارد.
لمسون گفت: «ممکن است صحبت از صدها موشک یا حتی هزاران موشک باشد.»
ایران در طول جنگ زرادخانه موشکهای آماده خود را مصرف کرد که منجر به کاهش حجم حملاتش شد، اما همچنان ظرفیت زیادی دارد. اینبار ارزیابی کرد که ایران هنوز هزاران موشک بالستیک در زرادخانه خود دارد.
ایران همچنان به شلیک موشک به پایگاههای آمریکا در سراسر خاورمیانه ادامه میدهد و تنوع زرادخانه خود را به نمایش میگذارد. برخی از موشکهای مورد استفاده، مانند موشک خیبر شکن، متحرک، دقیق و نسبتاً ارزان در تولید تلقی میشوند.
روز چهارشنبه، ایران یک سالو سنگین به پایگاه هوایی اردن که میزبان نیروهای آمریکایی است، شلیک کرد. فیلمها نشان دادند که پرتابهها دارای کلاهک خوشهای بودند؛ نوعی موشک که اوایل جنگ بارها به سمت اسرائیل شلیک شده بود تا سیستمهای پدافند هوایی را به چالش بکشد.
پیت هگست، وزیر دفاع، در آوریل گفت که برنامه موشکی ایران «عملاً نابود شده» و فاقد ابزار لازم برای ساخت موشکهای جدید است.
هگست بیان داشت: «شما در حال بیرون کشیدن پرتابگرها و موشکهای باقیمانده خود هستید بدون اینکه توانایی جایگزینی آنها را داشته باشید. شما هیچ صنایع دفاعی، هیچ توانایی برای بازپروری قابلیتهای تهاجمی یا دفاعی خود ندارید.»
مقامات عرب و اسرائیلی در حالی که فشار اقتصادی آمریکا بر ایران تشدید میشود، خود را برای ادامه درگیری و احتمال تشدید تنش توسط ایران آماده میکنند. در روزهای اخیر، ایران مجموعهای از حملات را علیه ناوهای جنگی آمریکا انجام داده که منجر به برخوردهای نزدیک شده، اما هیچکدام اصابت نکرده است.
به گزارش والاستریت ژورنال، تصاویر ماهوارهای نشان میدهد ایران همه چیز را از پلها و جادهها گرفته تا سایتهای تولید با سرعتی بازسازی میکند که مقامات اسرائیلی را نگران کرده است. ایران دسترسی به ورودیهای تونل پایگاههای موشکی را که توسط حملات هوایی آمریکا و اسرائیل فرو ریخته بودند، بازگردانده است. طبق ارزیابیهای نظامی اسرائیل، سلاحهای ذخیرهشده در داخل این سایتهای زیرزمینی احتمالاً به خوبی حفظ شدهاند.
مقامات عرب گفتند که چالشهای بازگشت به تولید تمامعیار موشک شامل آسیب به تأسیسات شیمیایی مورد نیاز برای ساخت سوختهای مایع و میکسرهای صنعتی برای تولید سوخت جامد است.
ایران که فاقد نیروی هوایی مدرن است، برنامه موشکی خود را در دهه ۱۹۸۰ میلادی و در جریان جنگ با عراق پایهگذاری کرد و به طور فزایندهای برای بازدارندگی دشمنانش به این سلاحها تکیه کرده است.
تهران پس از جنگ ۱۲ روزه با اسرائیل در ژوئن ۲۰۲۵، توانایی خود را برای بازسازی برنامه موشکیاش به اثبات رساند. اگرچه اسرائیل برنامه موشکی را هدف حملات خود قرار داد، اما ایران توانست زرادخانه خود را سریعتر از آنچه انتظار میرفت بازسازی کند؛ موضوعی که منجر شد اسرائیل پیش از پایان سال هشدار دهد که ممکن است حملات بیشتری به ایران ضروری باشد.
نیکول گرایوسکی، کارشناس استراتژی ایران در دانشگاه اسنس پولو (Sciences Po) در پاریس، گفت: «میتوانید سعی کنید تأسیسات را نابود کنید، میتوانید سعی کنید خود موشکها را نابود کنید، اما این برنامه در واقع ظرفیت بازتولید سریعتری نسبت به برنامه هستهای دارد و بسیار پراکنده است. دلیل اینکه ایران چنین زیرساخت پیچیدهای برای موشک ایجاد کرد، نگرانی از همین موضوع بود.»