- شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، در نشست سازمان همکاری شانگهای دیداری کوتاه و کمسروصدا با مسعود پزشکیان، همتای ایرانی خود داشت؛ اقدامی که نشان میدهد پکن میخواهد پیش از نشست پرتنش با دونالد ترامپ، نزدیک به تهران به نظر نرسد.
- رهبران این بلوک، حملات نظامی به ایران را محکوم کردند و در عین حال حق کشورهای عضو برای توسعه هستهای صلحآمیز را تأیید نمودند.
شی جینپینگ، رئیسجمهور چین، دیداری کوتاه و کمسروصدا با مسعود پزشکیان، همتای ایرانی خود، در یک نشست امنیتی منطقهای داشت که نشاندهنده رویکرد حسابشده پکن نسبت به تهران، چند هفته پیش از سفر برنامهریزیشده شی به واشنگتن است.
به گزارش رسانههای رسمی ایران، دو رهبر در حاشیه نشست سازمان همکاری شانگهای در قرقیزستان، روز سهشنبه، برای چند دقیقه با یکدیگر دیدار کردند. این نشست با حضور رهبران ده کشور عضو این بلوک از جمله ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه و نارندرا مودی، نخستوزیر هند برگزار شد.
خبرگزاری مهر، خبرگزاری نیمهرسمی ایران، اعلام کرد که دیدار شی و پزشکیان بر «روابط دوجانبه منطبق بر تقویت پیوندهای میان تهران و پکن» متمرکز بوده است، اما جزئیات بیشتری ارائه نداد.
این موضوع در تضاد با رویکرد پکن برای پنهان نگه داشتن این دیدار از نگاه افکار عمومی بود.
رسانههای رسمی چین، از جمله روزنامه پرچمدار حزب کمونیست چین یعنی «پیپلز دیلی»، پوشش گستردهای از دیدارهای شی با سایر رهبران بازدیدکننده در روز سهشنبه ارائه دادند، اما هیچ اشارهای به دیدار با پزشکیان نکردند. در مقابل، مودی عکسهایی از دیدار خود با رهبر ایران منتشر کرد.
هان شن لین، مدیر ارشد اجرایی بخش چین بزرگ در گروه آسیا، یک شرکت مشاوره راهبردی مستقر در واشنگتن، گفت: «شی در ظاهر ایران را در فاصلهای حفظ میکند، اما همچنان ارتباطات خصوصی خود را با آن کشور برقرار نگه داشته است.»
رهبران سازمان همکاری شانگهای در بیانیهای مشترک، حملات نظامی به ایران را محکوم کردند و در عین حال حق کشورهای عضو برای توسعه هستهای صلحآمیز را تحت پیمان منع گسترش سلاحهای هستهای تأیید نمودند. این بیانیه از تعهد اعضای سازمان به ارائه حمایت نظامی یا اقتصادی مشخص خودداری کرد.
عدم پوشش خبری دیدار شی و پزشکیان در صفحه اول روزنامه دولتی، این دیدگاه را تقویت میکند که پکن در حال «مدیریت دقیق تصویر عمومی» است. چین میکوشد رابطه راهبردی خود با تهران را حفظ کند، بدون اینکه نشان دهد به این کشور گرایش دارد؛ بهویژه پیش از دیدار برنامهریزیشده شی با رئیسجمهور ترامپ در اواخر همین ماه، افزود لین.
چین بزرگترین خریدار نفت صادراتی تحریمشده ایران بوده است، اما حجم این صادرات از طریق تنگه هرمز از آغاز جنگ به شدت کاهش یافته است، زیرا پکن واردات خود را کاهش داده و به ذخایر عظیم خود متکی شده است.
سفارت چین در سنگاپور پاسخی به درخواست اظهارنظر نداده است.
هنوز نامشخص است که آیا پکن پس از پشت سر گذاشتن سفر شی به واشنگتن، به روابط خود با تهران اهمیت و جایگاه عمومی بیشتری خواهد داد یا خیر.
آلفردو مونتیفار-هلو، مدیر ارشد اجرایی انکورای چین ادوایزرز (Ankura China Advisors) مستقر در پکن، گفت که ممکن است در پشت این برخورد سردتر، ناامیدی عمیقتری نهفته باشد.
پکن همواره خواستههای مشخصی از تهران داشته است: پایان دادن به تنشها و بازگشایی تنگه هرمز؛ در حالی که رهبری ایران عمدتاً در جهت مخالف حرکت کرده است، گفت مونتیفار-هلو. «این پیامی است که پکن نشان میدهد از رفتار تهران واقعاً ناراضی است.»
با این حال، آلفردو هشدار داد که نباید بیش از حد به ظاهر سردتر روابط توجه کرد و گفت اینکه شی حتی یک گفتگوی غیررسمی در حاشیه نشست داشت، نشان میدهد که پکن درها را به روی گفتگو باز نگه داشته است.
رویکرد حسابشده
احتیاط چین نسبت به ایران پس از آن رخ داد که پکن هدف ضمنی تلاشهای گستردهتری در نشست وزیران مالی گروه بیست (G20) در آشلند، کارولینای شمالی، روز دوشنبه قرار گرفت؛ جایی که اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، از سایر اعضا خواست با آنچه واشنگتن «ظرفیت مازاد تولیدی و مازاد تجاری چین» مینامد، مقابله کنند.
بسنت مستقیماً نام چین را نبرد، اما گفت که وزیران مالی «به طور کلی توافق دارند» که باید چنین عدم تعادلهایی را برطرف کرد.
صادرات چین باعث شد مازاد تجاری این کشور سال گذشته به رکورد ۱.۲ تریلیون دلار برسد؛ شکافی که خشم دولتهای غربی را برانگیخته است زیرا بازارهای جهانی را تحریف میکند و به یکی از کانونهای اصلی تنش در روابط ایالات متحده و چین تبدیل شده است.
دان وانگ، مدیر بخش چین در گروه اوراسیا (Eurasia Group)، یک شرکت مشاوره ریسک سیاسی، گفت که چین و ایالات متحده پیش از سفر شی به واشنگتن در حال «بیشینه کردن اهرمهای فشار» خود هستند. او افزود: «دیدار حاشیهای با ایران یادآوری میکند که پکن چه نفوذی در جنگ ایران و سراسر جنوب جهانی دارد.»
وانگ گفت که جنگ ایران احتمالاً دستور کار نشست آینده ترامپ و شی را در بر خواهد گرفت و هرگونه تلاش ایالات متحده برای گسترش تحریمهای ثانویه به بانکها یا شرکتهای چینی میتواند واکنش قاطعتری از سوی پکن را برانگیزد.