نخستوزیر قطر، که یکی از میانجیگران کلیدی در جنگ آمریکا با ایران است، روز پنجشنبه برای گفتگو با مقامات ارشد ایرانی در تهران حضور یافت. این سفر در حالی انجام میشود که درگیریها به شش ماهگی خود نزدیک شده و پایان مشخصی در چشمانداز نیست.
شیخ محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخستوزیر قطر، با عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، دیدار کرد.
وزارت امور خارجه قطر اعلام کرد که گفتگوها در تهران بر ایجاد «شرایط مساعد برای گفتگو» و «حفظ آزادی ناوبری» در تنگه هرمز متمرکز بوده است.
سفر شیخ محمد به تهران در لحظهای از تنشهای فزاینده بین ایران و قطر صورت میگیرد. یک ژنرال ایرانی اخیراً قطریها را به بازداشت سه خلبان متهم کرده بود که در اوایل جنگ سرنگون شده بودند؛ ادعایی که قطر آن را رد میکند.
پس از حمله آمریکا و اسرائیل به ایران در ۲۸ فوریه، قطر با بیش از ۷۰۰ حمله موشکی و پهپادی مواجه شده است که مسئولیت آنها را متوجه تهران میداند، از جمله حملات به تأسیسات گاز طبیعی. ماه گذشته، قطر ایران را به هدف قرار دادن یکی از نفتکشهای گازی خود در تنگه هرمز متهم کرد.
قطر، که میزبان یک پایگاه نظامی بزرگ آمریکا است، به میانجیگری آتشبس بین ایالات متحده و ایران در ماه ژوئن کمک کرد. هدف از این آتشبس توقف خصومتها و آغاز مذاکرات برای صلح پایدار بود.
این توافق از آن زمان تاکنون از بین رفته است، عمدتاً به دلیل اختلافات بر سر تنگه، یک آبراه حیاتی برای نفت و گاز که در امتداد سواحل جنوبی ایران قرار دارد و هم تهران و هم واشنگتن آن را مسدود کردهاند.
برای هفتهها، ایران و عمان، که آن نیز در مجاورت تنگه هرمز قرار دارد، در مذاکره برای ایجاد یک مسیر موقت از طریق این آبراه بودهاند، اما هنوز هیچ توافقی اعلام نشده است.
بیانیه وزارت امور خارجه قطر حاکی از آن است که مسیر پیشنهادی در تنگه، به همراه تلاشها برای مینروبی در آبراه، در جریان گفتگوهای روز پنجشنبه در تهران مورد بحث قرار گرفته است.
اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، گفت که سفر شیخ محمد بر تلاشهای میانجیگرانه مستمر قطر متمرکز خواهد بود. بلافاصله مشخص نشد که آیا در مورد خلبانان مفقود شده ایرانی نیز گفتگو خواهد شد یا خیر.
ژنرال سید محمد باقرزاده، که ادعا کرده بود قطریها خلبانان را بازداشت کردهاند، این ماه گفت که این افراد در عملیاتی در ۲ مارس، چند روز پس از آغاز جنگ، با جتهای جنگنده سوخو-۲۴ پرواز میکردند. او گفت که هواپیماهای آنها توسط «پدافند دشمن» مورد اصابت قرار گرفته و خلبانان با چتر نجات بیرون پریده و بعداً توسط مقامات قطری دستگیر شدهاند.
مقامات قطری از ادعای ایران ابراز تعجب کردهاند. آقای الانصاری، سخنگوی وزارت امور خارجه قطر، در یک کنفرانس خبری هفته گذشته گفت که از تهران دعوت شده است تا یک تیم فنی را برای بررسی عملیات جستجو برای خلبانان به دوحه، پایتخت قطر، اعزام کند اما این کار انجام نشده است. وزارت امور خارجه ایران روز دوشنبه اعلام کرد که سرنوشت خلبانان همچنان نامشخص است.
با وجود این تنشها، قطر، در کنار پاکستان، به تلاش برای میانجیگری در درگیری بین ایالات متحده و ایران ادامه داده است.
مقامات پاکستانی روز دوشنبه در تهران بودند و گفتند که دیدارهای «بسیار مثبت و سازندهای» برای بازگرداندن شرایط توافق آتشبس که کشورشان در ماه ژوئن به میانجیگری آن کمک کرده بود، داشتهاند. وزیر امور خارجه عمان نیز این هفته در ایران بود تا در مورد کشتیرانی از طریق تنگه هرمز گفتگو کند.
با وجود این حجم از دیپلماسی، تلاشها برای حل جنگ همچنان متوقف مانده است. دولت ترامپ این هفته مجموعهای از محدودیتهای اقتصادی جدید را علیه ۶۰ نهاد ایرانی و مرتبط با ایران اعلام کرد و این اقدامات را «روز دی اقتصادی» نامید.