آنچه اسپانیا می‌تواند به بقیه اروپا بیاموزد

دوازده سال پیش، اسپانیا نماد شکست اقتصادی بود. دولت و بانک‌های این کشور به نظر می‌رسیدند که در یک چرخه مرگبار گرفتار شده‌اند و به کمک‌های مالی وابسته بودند. جوانان کشور را ترک می‌کردند یا به دلیل کمبود فرصت‌ها اعتراض می‌کردند. خانه‌ها نیمه‌ساخته و فرودگاه‌ها رها شده بودند، یادگارهایی از یک حباب ساختمانی ترکیده.

چگونه این وضعیت تغییر کرده است. به نظر ما، این کشور در مسیر تبدیل شدن به بهترین اقتصاد ثروتمند جهان در سال ۲۰۲۴ است، بر اساس مجموعه‌ای از معیارها از جمله رشد تولید ناخالص داخلی، تورم، بیکاری، سیاست مالی و عملکرد بازار سهام. هم رشد اقتصادی کلی و هم سرعت ایجاد شغل سریع‌تر از آمریکا است که حسادت جهان ثروتمند بوده است.

یونان و ایرلند که یک دهه پیش نیز دچار بحران بودند، در سال ۲۰۲۴ نیز عملکرد خوبی داشته‌اند. دانمارک نیز که اقتصادش با موفقیت داروهای ضدچاقی Novo Nordisk تقویت شده است، عملکرد خوبی داشته است. اما این اسپانیا است که بهترین پاسخ را به کسانی می‌دهد که می‌گویند اروپا محکوم به رکود است. اقتصاد آن از پاداش اصلاحات گذشته بهره‌مند شده است. این امر درس‌هایی برای بقیه قاره دارد، اما باید به عنوان هشداری برای سیاست‌گذاران اسپانیایی امروز نیز عمل کند.

یکی از درس‌ها این است که بر خدمات تمرکز کنید و تولید را مقدس نکنید. اگرچه تولید صنعتی در اسپانیا به سرعت آلمان کاهش نیافته است، تا حدی به دلیل هزینه‌های انرژی پایین‌تر، اما همچنان راکد مانده است. اما گردشگری از پایین‌ترین سطح خود در دوران همه‌گیری بازگشته است و کشور در حال حرکت به سمت زنجیره ارزش است، به طور فزاینده‌ای خدمات مشاوره و دانش فنی و همچنین آفتاب و سانگریا صادر می‌کند. خدمات غیرگردشگری از حدود ۵.۵٪ تولید ناخالص داخلی قبل از همه‌گیری به بین ۷-۸٪ اکنون افزایش یافته است، می‌گوید BBVA، یک بانک.

درس دیگر این است که باز بمانید. در حالی که جوانان زمانی اسپانیا را به دنبال فرصت‌ها ترک می‌کردند، اکنون به جای آن وارد می‌شوند. از سال ۲۰۱۹ نیروی کار خارجی کشور حدود ۱.۲ میلیون نفر افزایش یافته است، عمدتاً از آمریکای لاتین. بسیاری از این مهاجران در مشاغل کم‌درآمد و کم‌مهارت مشغول به کار هستند، به این معنی که اگرچه اقتصاد ۷٪ بزرگتر از سال ۲۰۱۹ است، اما تنها ۳٪ بزرگتر پس از تعدیل برای رشد جمعیت است. با این حال، این هنوز بهتر از کشورهایی مانند بریتانیا و کانادا است که شاهد رونق مهاجرت مشابهی بوده‌اند، اما کاهش در تولید ناخالص داخلی به ازای هر نفر را تجربه کرده‌اند.

اسپانیا همچنین از سرمایه‌گذاری شرکت‌های چینی استقبال کرده است. در ۱۰ دسامبر Stellantis، یک خودروساز، و CATL، یک تولیدکننده باتری چینی، اعلام کردند که یک کارخانه باتری جدید در زاراگوزا خواهند ساخت. (بزرگترین سهامدار Stellantis، Exor، بخشی از شرکت مادر The Economist است.) Chery International، یک خودروساز چینی، بارسلونا را به عنوان محل اولین کارخانه تولیدی خود در اروپا انتخاب کرده است.

مهمتر از همه، اسپانیا نشان می‌دهد که اصلاحات ساختاری پاداش‌های بلندمدت به همراه دارد. بخش زیادی از موفقیت اخیر آن به تصمیمات پس از بحران مالی برای اصلاح بانک‌ها و بازار کار آن برمی‌گردد. بخش مالی تثبیت شده است و اصلاحات بازار کار مذاکره مجدد قراردادها را آسان‌تر کرده و کارفرمایان را تشویق کرده است تا کارکنان دائمی بیشتری را استخدام کنند. بسته‌ای از اقدامات با هدف تقویت انرژی‌های تجدیدپذیر، از جمله لغو «مالیات خورشید» که هزینه‌های اضافی بر انرژی خورشیدی تحمیل می‌کرد، به رونق انرژی سبز کمک کرده است.

با این حال، اسپانیا نباید آرام بگیرد. گردشگری و مهاجرت قیمت مسکن را بالا می‌برند؛ سرمایه‌گذاری و رشد بهره‌وری همچنان دست‌نیافتنی است. یک دولت ائتلافی نامناسب و شکننده در مسیر اشتباه حرکت می‌کند. این دولت قادر به تصویب اصلاحات بیشتری که برای تقویت رشد بلندمدت، از جمله در آموزش و خدمات لازم است، نیست. این دولت در حال پذیرش مقررات پیچیده‌ای است که هزینه‌ها را برای کسب‌وکارها افزایش می‌دهد. این دولت باید پولی برای افزایش هزینه‌های دفاعی پیدا کند که با تنها ۱.۳٪ تولید ناخالص داخلی، بسیار پایین است.

اسپانیا نشان می‌دهد که اقتصادهای اروپایی می‌توانند بر چالش‌های به ظاهر غیرقابل عبور غلبه کنند. باید مراقب باشد که شروع به نشان دادن خطر ایستایی نکند. ■