اسرائیل در برابر ایران: چگونه درگیری آنها خاورمیانه را شکل می‌دهد

درگیری کم‌حرارت بین اسرائیل و ایران برای دهه‌ها خاورمیانه را شکل داده است. از میان بسیاری از درگیری‌هایی که منطقه را به تلاطم درآورده‌اند، درگیری آنها مدت‌هاست که از جمله انفجاری‌ترین‌ها بوده است. این دو کشور به یکدیگر حمله کرده‌اند — عمدتاً به صورت مخفیانه و در مورد ایران اغلب از طریق واسطه‌ها — در حالی که از تشدید به جنگ مستقیم اجتناب کرده‌اند.

درگیری وارد مرحله خطرناکی شد با شروع جنگ کنونی بین اسرائیل و گروه فلسطینی حماس که ایران از آن حمایت می‌کند. این نبرد گروه‌های شبه‌نظامی دیگری که توسط ایران حمایت می‌شوند و همچنین خود ایران را نیز درگیر کرده است. تنش‌ها پس از کشته شدن اسماعیل هنیه، رئیس سیاسی حماس، در ماه ژوئیه در حالی که به ایران سفر کرده بود، افزایش یافت، احتمالاً توسط اسرائیل. سپس در اواخر سپتامبر، نیروهای اسرائیلی رهبر حزب‌الله، ارزشمندترین متحد منطقه‌ای ایران را ترور کردند و به جنوب لبنان به عنوان بخشی از یک کمپین علیه این گروه شبه‌نظامی وارد شدند. در اول اکتبر، ایران حدود ۲۰۰ موشک به طور مستقیم به کشور شلیک کرد که یک تشدید بزرگ بود. در پاسخ، حملات هوایی اسرائیل در ۲۶ اکتبر تأسیسات نظامی در ایران را هدف قرار داد.

اسرائیل و ایران از دهه ۱۹۵۰ در دوران حکومت آخرین شاه ایران، محمدرضا پهلوی، متحد بودند، اما دوستی آنها با انقلاب اسلامی در ایران در سال ۱۹۷۹ به طور ناگهانی پایان یافت. رهبران جدید کشور موضعی قوی ضد اسرائیلی اتخاذ کردند و دولت یهودی را به عنوان یک قدرت امپریالیستی در خاورمیانه محکوم کردند. ایران از گروه‌هایی که به طور منظم با اسرائیل می‌جنگند، به ویژه حماس، حزب‌الله و شورشیان حوثی حمایت کرده است که همه آنها توسط ایالات متحده به عنوان سازمان‌های تروریستی شناخته می‌شوند.

اسرائیل پتانسیل ایران برای ساخت سلاح‌های هسته‌ای را به عنوان تهدیدی برای وجود خود می‌بیند و گمان می‌رود که پشت یک کمپین خرابکاری علیه برنامه اتمی این کشور باشد. رهبران ایران می‌گویند که هیچ تمایلی به ساخت سلاح‌های هسته‌ای ندارند. اسرائیلی‌ها به یک مجموعه اسناد اشاره می‌کنند که عوامل اطلاعاتی آنها در سال ۲۰۱۸ از ایران خارج کردند که خلاف این را نشان می‌دهد. مقامات اسرائیلی بارها اشاره کرده‌اند که اگر ایران به آستانه قابلیت سلاح برسد، آنها برنامه هسته‌ای آن را با استفاده از قدرت هوایی، همان‌طور که در عراق در سال ۱۹۸۱ و سوریه در سال ۲۰۰۷ انجام دادند، مورد حمله قرار خواهند داد.

لبنان قدیمی‌ترین جبهه در جنگ سایه است. در واکنش به تهاجم اسرائیل به جنوب کشور در سال ۱۹۸۲، یک گروه شبه‌نظامی که به حزب‌الله تبدیل شد، توسط مسلمانان لبنانی متعلق به شاخه شیعه اسلام که در ایران غالب است، تشکیل شد. گروه آنها تا حدی به یک نیروی نیابتی برای نیروی امنیتی برتر ایران، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، تبدیل شد.

اسرائیل و حزب‌الله بارها جنگیده‌اند، از جمله در جنگی در سال ۲۰۰۶. از زمانی که حماس در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ از نوار غزه به اسرائیل حمله کرد و جنگ کنونی را تحریک کرد، حزب‌الله با شلیک موشک‌ها، خمپاره‌ها و راکت‌ها به اسرائیل تقریباً روزانه همبستگی خود را با حماس اعلام کرده است و اسرائیل نیز با آتش خود پاسخ داده است. با نیروی جنگی و زرادخانه قابل توجه خود، که شامل موشک‌های دوربرد و هدایت‌شونده دقیق است، حزب‌الله به عنوان ارزشمندترین دارایی ایران برای نفوذ در خاورمیانه محسوب می‌شود.

سوریه. در طول جنگ داخلی سوریه، ایران حضور نظامی خود را در آن کشور تقویت کرده است. این کار را هم برای حمایت از متحد خود، رئیس‌جمهور بشار اسد، و هم برای کمک به حزب‌الله با ایجاد یک پل زمینی برای انتقال تسلیحات از ایران از طریق عراق و سوریه انجام داده است. برای اسرائیل، این یک حضور خصمانه دوم در مرز شمالی خود فراتر از حزب‌الله ایجاد کرده است. در تلاشی برای مقابله با آن و متوقف کردن جریان تسلیحات، اسرائیل سال‌هاست که در داخل سوریه حملاتی علیه محموله‌های تسلیحاتی و اهداف دیگری که می‌گوید با ایران و متحدانش مرتبط هستند، انجام داده است، که در برخی موارد به گفته گزارش‌های رسانه‌ای ایرانیان را کشته است. حملات به اهداف ایرانی در سوریه که به اسرائیل نسبت داده می‌شود، پس از ۷ اکتبر تسریع شد.

آب‌های منطقه‌ای. حملات تلافی‌جویانه به کشتی‌های تجاری از سال ۲۰۱۹ آغاز شد. اگرچه نه اسرائیل و نه ایران مسئولیت حملات به کشتی‌های مرتبط با دیگری را نپذیرفته‌اند، اما به طور گسترده‌ای تصور می‌شود که آنها پشت این حملات هستند. اهداف شامل تانکرهای ایرانی حامل نفت به مقصد سوریه؛ یک کشتی ایرانی در سواحل یمن که به عنوان پایگاه شناور برای سپاه پاسداران عمل می‌کرد؛ و کشتی‌های باری متعلق به یا مرتبط با اسرائیلی‌ها بوده‌اند.

در تشدید نبردهای دریایی، شورشیان حوثی یمن با حمله به کشتی‌ها در دریای سرخ در همبستگی با حماس، حمل و نقل را مختل کرده‌اند. آنها می‌گویند که کشتی‌های مرتبط با اسرائیل، و همچنین ایالات متحده و بریتانیا را هدف قرار می‌دهند که حملات تلافی‌جویانه‌ای به اهداف حوثی انجام داده‌اند. اما کشتی‌هایی که چنین ارتباطی ندارند نیز مورد حمله قرار گرفته‌اند.

یمن. حوثی‌ها که از زمان آغاز جنگ داخلی در سال ۲۰۱۴ شمال غربی یمن را کنترل کرده‌اند، همچنین موشک‌ها و پهپادهایی به سمت اسرائیل پرتاب کرده‌اند. بیشتر آنها رهگیری شده‌اند، اما یک پهپاد حوثی در ماه ژوئیه یک نفر را در تل‌آویو کشت. اسرائیل حملات هوایی تلافی‌جویانه‌ای به یمن انجام داده است.

عراق. ایران با متهم کردن گروه‌های جدایی‌طلب در منطقه خودمختار کردستان عراق به همکاری با خدمات امنیتی خارجی علیه خود، از اواخر سال ۲۰۲۲ حملات متعددی در منطقه انجام داده است. اسرائیل در گذشته از تأسیساتی در شمال عراق برای جمع‌آوری اطلاعات درباره ایران استفاده کرده است، به گفته گزارش‌های متعدد.

اسرائیل و ایران برای اولین بار در اوایل امسال به خاک یکدیگر آتش گشودند. ایران در ۱۳ آوریل یک حمله موشکی و پهپادی گسترده به اسرائیل انجام داد. این حمله به دنبال یک حمله هوایی دو هفته قبل به ساختمان‌های دیپلماتیک ایران در پایتخت سوریه، دمشق، که به طور گسترده‌ای به اسرائیل نسبت داده شد اما توسط آن تأیید نشد، انجام شد. این حمله هفت نفر از پرسنل نظامی ایرانی، از جمله یک فرمانده ارشد سپاه پاسداران را کشت.

حمله ایران یک حمله محدودتر توسط اسرائیل در ۱۹ آوریل را تحریک کرد. سپس درگیری‌ها در اکتبر ادامه یافت. این حملات خسارات محدودی به بار آوردند، اما سابقه‌ای برای جنگ مستقیم و آشکار بین دو کشور ایجاد کردند.

در گذشته، ایران عمدتاً حملات اسرائیل به منافع خود در سوریه را جذب کرده بود. در یک استثنا، نیروهای آن در سال ۲۰۱۸ یک حمله موشکی به مواضع اسرائیلی در بلندی‌های جولان، یک فلات که اسرائیل در جنگ ۱۹۶۷ از سوریه تصرف و بعداً ضمیمه کرد، انجام دادند. اسرائیل با نمایش قدرت بسیار بیشتری پاسخ داد.

حملات مخفی در دو کشور بیشتر رایج بوده‌اند. هم ایران و هم حماس اسرائیل را مسئول قتل رئیس حماس، هنیه، در تهران در ۳۱ ژوئیه متهم می‌کنند. اسرائیل به طور گسترده‌ای به عنوان مسئول ترور پنج دانشمند هسته‌ای ایرانی در تهران از سال ۲۰۱۰ و چندین حمله به سایت‌های هسته‌ای داخل ایران شناخته می‌شود.

بیش از یک دهه پیش، بدافزاری به نام Stuxnet عملیات در یک تأسیسات غنی‌سازی هسته‌ای ایران را مختل کرد که به نظر می‌رسد یک عملیات مشترک ایالات متحده و اسرائیل بوده است. در اکتبر ۲۰۲۱، یک ژنرال ایرانی گفت که اسرائیل احتمالاً پشت یک حمله سایبری است که پمپ‌بنزین‌های سراسر ایران را فلج کرد. و در ژانویه ۲۰۲۳، پس از حمله پهپادی به یک انبار مهمات ایرانی نزدیک شهر مرکزی اصفهان، دو روزنامه آمریکایی گزارش دادند که اسرائیل مسئول بوده است.

حملات سایبری که توسط ایران انجام شده‌اند شامل یک هک است که به دنبال فلج کردن کامپیوترها و جریان آب برای دو منطقه اسرائیلی بود، به گفته شورای روابط خارجی.

نیروهای اسرائیل از نظر فناوری برتری زیادی نسبت به ایران دارند. این تا حدی به دلیل حمایت نظامی و مالی ایالات متحده است که مدت‌هاست به دنبال تضمین برتری اسرائیل به عنوان بخشی از تعهد خود به امنیت دولت یهودی بوده است. به عنوان مثال، اسرائیل تنها کشوری در خاورمیانه است که تاکنون جت جنگنده F-35 شرکت Lockheed Martin Corp. را خریداری کرده است — گران‌ترین سیستم تسلیحاتی تا کنون.

اسرائیل همچنین به طور گسترده‌ای به داشتن سلاح‌های هسته‌ای اعتقاد دارد، اگرچه هرگز این قابلیت را تأیید نکرده است. ایران به اندازه کافی اورانیوم غنی‌شده برای ساخت چندین بمب هسته‌ای انباشته کرده است، اگر رهبران آن تصمیم بگیرند که فلز سنگین را به سطح ۹۰٪ که معمولاً در چنین سلاح‌هایی استفاده می‌شود، تصفیه کنند. هنوز باید فرآیند تسلیح سوخت را برای تولید یک دستگاه عملیاتی که قادر به ضربه زدن به یک هدف دوردست باشد، تسلط یابد.

تحریم‌ها و انزوای سیاسی دسترسی ایران به فناوری نظامی خارجی را مختل کرده است، و آن را به توسعه سلاح‌های خود، از جمله موشک‌ها و پهپادهایی که در آوریل علیه اسرائیل شلیک کرد، سوق داده است. هواپیماهای جنگی ایران عمدتاً مدل‌های قدیمی‌تری هستند که از قبل از انقلاب ۱۹۷۹ کشور به ارث رسیده‌اند. کشور امیدوار است که توانایی‌های نظامی خود را از طریق همکاری فزاینده با روسیه ارتقا دهد. تاکنون، اقلام نظامی پیشرفته روسی که ایران بیشتر می‌خواهد، از جمله جت‌های جنگنده Sukhoi Su-35، در لیست آرزوهای آن باقی مانده‌اند.

اگرچه از نظر فناوری در مضیقه است، اما گمان می‌رود که ارتش ایران دارای ذخایر قابل توجهی از موشک‌های بالستیک و کروز و وسایل نقلیه هوایی بدون سرنشین ارزان‌قیمت، یا پهپادها، باشد که در آوریل علیه اسرائیل مستقر کرد. همان‌طور که ایران در آن حمله و حمله بعدی در اول اکتبر آموخت، نفوذ به دفاع هوایی قابل توجه اسرائیل یک چالش است. عبور از جنگنده‌های نیروی هوایی اسرائیل وجود دارد. سپس سیستم‌های دفاع هوایی Arrow و David's Sling اسرائیل، به علاوه قابلیت‌های رهگیری نیروهای ایالات متحده و سایر متحدان در منطقه وجود دارد.

زرادخانه دفاعی خود ایران شامل سیستم‌های موشکی سطح به هوا از جمله S-300 روسیه برای مقابله با هواپیماها و موشک‌های کروز و سیستم ضد بالستیک محلی ساخته شده Arman است. این‌ها به اندازه دفاع‌های اسرائیل در میدان نبرد آزمایش نشده‌اند — گواهی بر ترجیح ایران برای جنگ نامتقارن، جایی که می‌تواند قدرت بیش از حد را به نمایش بگذارد، بر جنگ رو در رو.